Pierre Loti

Pierre Loti
  • Doğum Tarihi : 14 Ocak 1850
  • Ölüm Tarihi : 10 Haziran 1923
  • Meslek : Yazar
  • Doğum Yeri : Rochefort, Fransa
  • Ölüm Yeri : Hendaye, Fransa

Türk dostu olarak tanınan Fransız oyun ve roman yazarı olan Pierre Loti, bu ismi Tahiti’yi ziyareti sırasında çok sevdiği Pasifik çiçeği olan Loti’den aldı ve eserlerinde bu adı kullandı. Çok sayıda kitabı olması ona şöhretin kapılarını açmadı; asıl şöhretini olumlu ve olumsuz eleştirilere yol açan Doğu hayranlığının çok ötesindeki Türk dostluğundan kazandı. Trablusgarp ve Balkan savaşları sırasında özellikle Ermeni meselesi, Sevr Anlaşması gibi konularda Türkleri her daim müdafaa etti.

Hayatı 

1850 yılında Rochefort’da doğan Pierre Loti’nin asıl adı Louis Marie Julien Viaud’dur. 17 yaşında  denizcilik okuluna girdi ve 2 yıl sonra da eğitim gemisinde görev almaya başladı. Türklerle tanışması ise bu vesileyle oldu; gemisinin İzmir’e uğraması onun hayatının dönüm noktası oldu. Artık Türkiye’ye uzun süreli ziyaretler yapacak ve Türklerin dostu olacak olan Loti, çok sayıda başka ülkeler de gezdi. Yüzbaşı oldu, çeşitli görevlerde yer aldı ve sonunda 1910 yılında emekli oldu. Ancak I. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla yeniden göreve çağrıldı. Savaş bittikten sonra sadece kendi yazılarıyla ilgilenerek vakit geçiren Loti, 1920 yılında felç geçirdikten 3 yıl sonra hayatını kaybetti.

Türkler İle Tanışması 

1876 yılında Selanik Limanı’na geldi ve 3 aya yakın burada kalarak Müslüman mahalleleri gezen Loti, yine aynı yılın Eylül ayında ilk kez İstanbul’a gitti ve II. Abdülhamid’in kılıç kuşanma merasimine katıldı. 16 ay İstanbul’da kaldı ve Aziyade adlı romanı bu seyahatin ürünü olarak yayımladı.

1887 yılında ikinci kez geldiği İstanbul’a ilk romanının devamı sayılacak Fantome d’orient’ı 1890 yılında üçüncü kez geldiğinde ise L’exilee adlı kitabında yer verdiği Constantinople en 1890’ı yazdı. 1894 yılında dördüncü kez geldiği İstanbul’un bazı günlerini Bursa’da geçirerek Süleyman Nazif ile tanıştı. 1898 yılında yayımladığı kitabında ise II. Abdülhamid’e yer vermesi dikkat çekti.

1903 yılında beşinci kez geldiği İstanbul’da bu sefer 20 ay kalan Loti, en çok okunan kitabı Les desenchantees yazdı. Kitap büyük ölçüde gezip dolaştığı yerlerdeki gözlemlerine dayanmakta olup kendisine gemi mürettebatının ‘paşa’ diye hitap ettiği bilinirken sempatik tavırları nedeniyle, karaya her çıktığında başına mutlaka fes takmasıyla, Türkçeyi öğrenme gayretiyle kendini sevdirdi.

1910 yılında altıncı 1913 yılında yedinci kez İstanbul’a geldiğinde büyük bir merasim ile karşılandı. Bunun nedeni Trablusgarp ve Balkan savaşları sırasında yayımladığı Türkleri müdafaa eden eseridir ki devrin padişahı Sultan Mehmed Reşad kendisini saraya davet etmiştir.

Bundan sonra her daim Türklerin menfaatini düşünen Loti, I. Dünya Savaşı arefesinde Babıali’ye mektup yazarak Batılılar’ın Osmanlı Devleti’ni parçalama niyetlerinden bahsederek; savaşa girilmemesi konusunda hükümeti uyardı. Bu tavırları Avrupa’da özellikle Fransa’da hoş karşılanmadı ve zaman zaman ağır hakaretlere maruz kaldı ancak Türkler ona sahip çıktı. Öyle ki 1919 yılında Abdülhak Hamid Tarhan, Yahya Kemal Beyatlı, Celal Sahir, Kazım Şinasi gibi dönemin büyük yazarlarının girişimiyle İstanbul’da Pierre Loti Cemiyeti kuruldu. 1921 yılında kendisine fahri hemşehrilik beratı sunuldu. 1950 yılında İstanbul Belediyesi tarafından Eyüp’te sık sık gittiği kahveye ve bir süre oturduğu Divanyolu’ndaki eve yakın bir caddeye adı verildi. Türk basınında sık sık yer aldı ve haberleri çıktı.

Hayatı boyunca Osmanlı ve İslam kültürünün hayranı olan ve sadece eserlerinde değil kendi hayat tarzına da yansıttı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kahraman, Kemal, İslam Ansiklopedisi, 2003, cilt: 27

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun