Peyk

  • Görev : Resmi haberleşmeyi sağlamak
  • Kaldırılış Tarihi : 3 Mayıs 1829

Osmanlı Devleti’nde haber götüren kimseler ve yaya postacı sınıfı için kullanılan peyk kelimesinin bir birim olarak hangi tarihte ortaya çıktığı kesin olarak bilinmemektedir. İlhanlı ve Selçuklular’dan Anadolu beyliklerine ve Osmanlı’ya geçmiş olabileceği düşünülen peykler, Fatih Sultan Mehmed’in teşkilat kanunnamesinde pey adı verilen özel bir sınıftan söz edilmesi nedeniyle Osmanlı’da 15. Yüzyılda ortaya çıktığına işaret eder. Padişahın genellikle hemen yanında bulunan peykler, resmi haber ulaştırma ve istihbarat gibi görevleri icra ederlerdi. Özellikle padişahın emirlerini gerekli yerlere süratle götürme öncül vazifeleriydi.

Posta ve tören bölüğü olarak temelde iki görev icra eden peykler, fiziki olarak ince yapılı kişilerden seçilirdi ve iyi koşmak için düzenli idmanlar yaparlardı. Çavuşların atla gidemeyeceği yerlere giderler ve saatlerce uzun mesafe koşabilirlerdi. Edirne’ye koşarak iki günde gittikleri bilinmektedir. Kıyafetleri mensup oldukları kişinin rütbesine göre değiştiğinden elbiseleri kıymetli kumaştan veya daha sade, başlıkları tunç, gümüş yahut som altından olabilirdi. Tören bölüğü ve padişah görevlisi olarak görev yaptıkları için padişahın önünde ve yanında solaklar, onların önünde ise peykler yürürdü. Üç ayda bir maaş alan peylerin başlarında bulunan en rütbeli kişiye peykbaşı denirdi. Osmanlı resmi haberleşmesinin önemli bir kolu olan peyk teşkilatı Peyk 3 Mayıs 1829 tarihinde işlevini yitirmesinden dolayı kaldırıldı.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Zeynep Tarım Ertuğ, Peyk, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2007, cilt.34, sf.263-264

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun