Peyami Safa

Peyami Safa
  • Meslek : Gazeteci, roman yazarı
  • Doğum : 1899 - İstanbul
  • Ölümü : 15 Haziran 1961 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Gençliğimiz, Şimşek, Sözde Kızlar, Mahşer, Bir Akşamdı, Süngülerin Gölgesinde, Bir Genç Kız Kalbinin Cürmü, Canan, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Fatih-Harbiye, Atilla, Bir Tereddüdün Romanı, Matmazel Noralya'nın Koltuğu, Yalnızız, Biz İnsanlar.

İsmi Tevfik Fikret tarafından konulan Türk roman yazarı, gazeteci ve fikir adamı Peyami Safa İstanbul’da dünyaya geldi. Bir buçuk yaşındayken babası sürgünde bulunduğu Sivas'ta öldü ve ağabeyi İlhami ile birlikte annesi tarafından zor şartlarda yetiştirildi. İlköğ¬renimine devam ederken sağ kolunda ortaya çıkan kemik veremi yüzünden kendini çok küçük yaşta doktorların, hasta bakıcıların ve ilaç kokularının arasında buldu. 1910'da başladığı Vefa İdadisi'ni bu hastalık ve ailesinin geçim zorlukları sebebiyle bırakmak zorunda kalan Safa, babasının yakın arkadaşlarından Abdullah Cevdet'in hediye ettiği Petit Larousse'u ezberleyerek başladığı Fransızca'sını ilerIetirken edebi eserlerin yanı sıra tıp , psikoloji ve felsefe kitaplarına ilgi duydu. Tiyatro eğitimi almak için Darülbedayi imtihanlarına girdi, fakat başarılı olması¬na rağmen devam edemedi. Savaş şartlarında geçim sıkıntısı artan annesinin yükünü hafifletmek için Posta-Telgraf Nezareti'nde göreve başlatıldı. Ardından 1917'de Boğaziçi'ndeki Rehber-i İttihad Mektebi'ne muallim olarak girdi ve bir süre Düyun-ı Umumiyye İdaresi'nde çalıştı. 1918 yılında ağabeyi İlhami Safa'nın isteği üzerine öğretmenlik mesleğini bırakarak ömrü boyunca sürdüreceği yazın hayatına başladı. Fransızcadan çevirdiği Üç Kardeş isimli bir çocuk kitabını yayımladı sonra ağabey ile birlikte ''Yirminci Asır”' adlı akşam gazetesini çıkarmaya başladı. Yirminci Asır'da başlayan gazetecilik hayatı Son Telgraf, Tasvir-i Efkar, Akşam, Cumhuriyet, Tasvir, Tan, Ulus, Zafer, Milliyet, Son Havadis gibi gazetelerde sırasıyla ölümüne kadar sürdü.1934-35 yılları arasında bir buçuk yıl kadar süreyle Hafta dergisini çıkardı. Çeşitli yayın organlarında geçen hayatının yanında Türk Dil Kurumu ve Türk Ocakları'nın etkin bir üyesi de olan Peyami Safa 1950 yılında CHP listesinden Bursa milletvekili adayı oldu ama seçilemedi. Zaten sonrasında ölümüne kadar Demokrat Parti'yi destekledi.

Çocukluk ve gençlik yılları oldukça sancılı geçen yazar, yazın hayatı boyunca muhtelif mecmualarda çalıştı, bu sürede Server Bedi takma ismini de kullandı. Cingöz Recai isimli polisiye serisi bir döneme damga vurdu ve materyalist anlayışa karşı durdu. Romanlarında psikolojik tahliller, yanlış batılılaşma ve Doğu-Batı sentezi fazlaca yer edinir. Romanlarının yanı sıra, fikri eserleri, polemikleri ve gazeteciliği ile de tanınır. Türk edebiyatının etkili kalemleriyle şiddetli polemiklere girmiştir. Entellektüel yapısıyla bilinen Safa, birçok alanda eser vermesi hasebiyle ''Ansiklopedik Yazar'' olarak anıldı. Yazınsal ürün vermede Ahmet Mithat Efendi ile yarışacak sayıda eser kaleme almıştır. Safa'nın eserlerini varislerinden satın alan Ötüken Yayınevi yayımlamaktadır ve yayınevi tarafından 1974 yılında adına 'Peyami Safa Roman Yarışması' düzenlenmiştir. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu ve Fatih-Harbiye adlı eserleri günümüzde kitap listelerinde hala çok satanlar listesinde üst sıralardadır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ayazoğlu, Beşir, Peyami Safa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2008, c.35, sf.437-440

Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, YKY Cilt-2

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun