Paskalya

Paskalya
  • Önem : Hıristiyanlık’ta Hz. Îsâ’nın çarmıha gerilerek öldürüldükten sonra yeniden dirilişi inancıyla ilişkili bayram.

Hristiyanlıkta Hz. İsa’nın çarmıha gerilerek öldürüldükten sonra yeniden dirilişi inancıyla ilişkili bayram anlamına gelen Paskalya terimi İbranice “geçiş” anlamındaki pesahtan (Türkçe’de fısıh) gelir. Grekçe ve Latincede pascha olarak karşılanan kelime Batı dillerine de geçti. “Pesah”, İsrail kavminin Hz. Musa önderliğinde Mısır’dan çıkışı anısına bahar döneminde bir hafta boyunca (15-21 Nisan) kutlanan bir Yahudi bayramının adıydı. Hristiyanlığın ortaya çıkışıyla birlikte “pascha”, Hz. İsa’nın insanlığın günahı için kendini feda ederek çarmıhta öldürülmesi ve sonra yeniden dirilmesi inancıyla özdeşleştirilmiş ve bunun anısına yapılan kutlamayı ifade etmeye başladı. Bu bayramın İngilizcedeki karşılığı olan easter kelimesinin, Anglo-Saksonlar’ın baharda adına çeşitli şenlikler düzenledikleri aydınlık ve bahar tanrıçası Estre’den geldiği ve daha sonra Hz. İsa’nın diriliş kutlamaları için kullanılmaya başlandığı belirtilir. İmparator Konstantinos İsa’nın diriliş günü olan pazarı resmî tatil günü ilân etti, daha sonra İmparator I. Valentinanus Paskalya şerefine mahkûmlar için özel af çıkardı. Böylece bu iki gün kamusal alanda özel bir yer kazandı.

Paskalya bayramının öncesinde, yüzyıllar içerisinde kademeli şekilde oluşturulan ve süresi hem kiliselere hem tarih içerisindeki farklı anlayışlara bağlı biçimde değişen hazırlık devresi bulunur. Günümüzde birçok kilise bu süreyi kırk gün olarak uygular. Bu dönem, baharda tabiatın yenilenmesi gibi insanın da mânen yenilenmeye çaba harcadığı, bu şekilde günahlarından arınarak Paskalya’ya hazırlandığı kırk günlük bir perhiz ve manevi arınma zamanı kabul edilir. Bu dönemin son haftasında (kutsal hafta) çeşitli ayin ve törenler icra edilir. Kutsal cumartesi günü kurtarıcı İsa’nın dirilişini sembolize eden yeni ateş, Paskalya kandilleri, vaftiz kurnası ve vaftiz suyu kutsanır. Yine bu günde kiliseye katılmak isteyenlerin vaftizi gerçekleştirilip vaftizlilerin de vaftizlerine uygun yaşayacakları konusundaki vaatleri yenilenir. Bu haftanın sonunda Paskalya ayini icra edilir. Tarih boyunca Hristiyanlığın en önemli kutlaması sayılan Paskalya’nın sevinci Hz. İsa’nın göğe yükseldiği güne kadar süren kırk gün boyunca devam eder.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Katar, Mehmet, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt: 34, 2007, s: 181-182

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun