Pargalı İbrahim Paşa

Pargalı İbrahim Paşa
  • Meslek : Sadrazam, devlet adamı
  • Doğum : ?
  • Ölüm : 1536
  • Eşi : Hatice Sultan
  • Çocukları : Mehmed Şah

Hayatının ilk yılları hakkında kesin bilgi yoktur. Gençlik yıllarında Manisa’da Şehzade Süleyman’ın hizmetinde bulunan Makbul İbrahim, Pargalı, Frenk ve Maktul gibi lakaplarla da anılır. Daha Manisa’da iken Şehzade Süleyman’ın en yakın adamı oldu, tahta geçmesi üzerine de onunla birlikte İstanbul’a gitti. Padişaha olan yakınlığı sebebiyle sarayda önemli görevlerde bulunan İbrahim, Belgrad Seferi sırasında kapı ağası olarak görev yapıyordu. Bu sefere çıkılırken masrafları Kanuni Sultan Süleyman tarafından karşılanan Atmeydanı’n-daki sarayının inşası başlatılmıştı. Padişaha olan bu yakınlığı giderek nüfuz ve gücünün artmasına yol açtı. Has odabaşı ve iç şahinciler ağası oldu, Rodos Seferi’ne katıldı. Nihayet Piri Mehmed Paşa’nın azli üzerine o zamana kadarki teamüle aykırı olarak has odabaşılıktan 1523 yılında Rumeli beylerbeyiliğiyle veziriazam oldu. Bu arada padişahın kız kardeşiyle evlenen İbrahim Paşa, Mısır beylerbeyi unvanını da aldı. Macaristan seferinin serdarlığını üstlenen paşa, Mohaç Meydan Muharebesi’nin kazanılmasında rol oynadı. Sarayının bahçesine diktirdiği heykeller, kendisine karşı duyulan hoşnutsuzluğun eseri olarak Figani’ye nisbet edilen hicvi dolayısıyla ona “büt-nişân” (put dikici) gibi bir sıfat kazandırdı.

İkbal ve gücü doruk noktasına ulaşan İbrahim Paşa için Safeviler’e karşı girişilen Irakeyn Seferi bir dönüm noktası teşkil etti. Yine çok büyük yetkilerle ve “serasker sultan” unvanı ile çıktığı bu sefer sırasında kendisi gibi büyük nüfuz sahibi ve oldukça zengin bir şahıs olan Defterdar İskender Çelebi’yi önce azlettirip sonra da Bağdat’ta katlettirdi. Bu hadise ve büyük yetkilerine güvenerek kendisini sultan unvanı ile anması saray çevresinde ve padişah üzerinde olumsuz bir etkiye yol açtı. İstanbul’a dönüldükten bir müddet sonra Fransızlar’a verilen ahidnamenin hazırlıkları ile uğraşan İbrahim Paşa, iftar için saraya çağrıldığı gece hiçbir sebep gösterilmeden ansızın boğularak idam edildi. İdam sebebi hakkında kaynaklarda çeşitli görüşler ileri sürülmektedir; bunlar arasında onun saltanat hırsına kapıldığı, kazandığı kudret ve zenginliği bunu sağlamak için kullanmaya kalktığı, Şehzade Mustafa ile yakın ilişkisi dolayısıyla, kendi oğullarından birini taht için düşünen ve padişah üzerinde büyük etkisi olan Hürrem Sultan’ın ona düşmanlık besleyip aleyhinde çalıştığı, Irakeyn Seferi’nde bilhassa Bağdat’ın fethinden sonra çok sert bir tutum takındığı, kimseyi dinlemediği ve bazı uygunsuz davranışlarda bulunduğu gibi sebeplerdir.  Matrakçı Nasuh ise onun “memleketgirlik” sevdasına kapıldığını belirtir. On iki yılı aşkın bir süre veziriazamlık makamında kalan, o zamana kadar rastlanmayan ölçüde şan ve şerefe nail olan, döneminin siyasi hadiselerinin gelişmesinde önemli roller üstlenen ve Venedik elçisinin raporuna göre birkaç dil bilen, tarihe son derece meraklı, musikişinas bir devlet adamı olan İbrahim Paşa’nın sağlığında pek çok malı ve mülkü olduğu ve bunların çoğuna ölümünden sonra el konulduğu bilinmektedir.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Emecen, Feridun, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2000, cilt 21, sayfa: 335 -337

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun