Olcaytu Han

  • Görev : İlhanlı Hükümdarı
  • Doğum : 24 Mart 1282
  • Ölüm : 1316 - Sultâniye- İran
  • Tahtta kaldığı tarihler : 1304- 1316

Budist bir baba ile Nestûrî-Hristiyan bir anneden doğan Olcaytu ağabeyi Gāzân Han ile birlikte Müslüman olunca Muhammed Hudâbende ismini aldı, Olcaytu Hudâbende veya Olcaytu Han diye tanındı. Gāzân Hanın tahtı ele geçirdiği sırada Olcaytu Horasan eyaletinin idaresi ve müdafaasıyla görevlendirildi. Gāzân Han, Suriye’de Memlükler’le mücadele ederken Olcaytu da Horasan’ı Çağataylılar’a karşı savundu. Onun bu başarısı yerine geçecek bir oğlu bulunmayan Gāzân’ı memnun etti. Gāzân, uzun süren hastalığı sırasında iktidarı kardeşine devredebilmek için bütün tedbirleri aldı ve durumu bir fermanla resmîleştirdi. Gāzân Han’ın vefatının ardından Olcaytu İlhanlı tahtına oturdu. İlhanlı Devleti, Gāzân Han’ın başarılı icraatına rağmen önemli dış problemlerle karşı karşıya idi. Doğuda Horasan hâkimiyeti yüzünden Çağatay Hanı Kebek’in saldırısıyla karşılaşan Olcaytu güçlü bir orduyla Horasan’a yürüyüp Kebek’i Buhara’ya kadar sürdü. Kuzeyde Kafkas hâkimiyeti dolayısıyla Altın Orda ile olan rekabet Olcaytu’yu bu cephede ihtiyatlı olmaya sevk etti.

Doğuda Moğol büyük hanı, batıda papa ve Hıristiyan dünyası ile diplomatik münasebetleri devam ettiren Olcaytu ayrıca iç problemlerle uğraşmak zorunda kaldı. Anadolu’da Selçuklu hâkimiyetinin sona ermesinin ardından çıkan isyanlar Emîr Çoban’ın gayretleri neticesinde güçlükle bastırılabildi. Olcaytu, Anadolu beyliklerine karşı Bizans İmparatorluğu’nu destekledi. Bu dönemde Olcaytu’nun yegâne önemli başarısı dağlık Gîlân bölgesinin zaptı oldu. Geçirdiği ağır bir rahatsızlığın ardından vefat eden Olcaytu burada inşa ettirdiği, İslâm mimarisinin en görkemli anıtlarından biri olan türbeye defnedildi. Olcaytu Han önceleri Sünnî iken 709 (1309-10) yılında Şiî mezhebini benimsedi. Dinî ve ilmî meselelerle yakından ilgilenen Olcaytu devrin büyük sûfîlerinden Kübrevî şeyhi Sadreddîn-i Hammûye, Safeviyye tarikatının pîri Safiyyüddîn-i Erdebîlî ve Kalenderî şeyhi Barak Baba, Şiî âlimi İbnü’l-Mutahhar el-Hillî ve Mekke Emîri Humeyde ile yakın temasta bulundu.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özgüdenli, Osman Gazi, Olcaytu Han, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2007, c.33, sf.345-347

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun