Nurbanu Sultan

  • Önem : III. Murad’ın annesi, vâlide sultan
  • Eşi : II. Selim
  • Ölüm : 7 Aralık 1583

Asıl adı Cecilia olan, Para Adası doğumlu Nurbânû Sultan, Barbaros Hayreddin’in Adalar Seferi sırasında esir alındı ve cariye olarak saraya sunuldu. Güzelliği ve zekâsıyla öne çıkan Nurbânû, Şehzade Selim’in Konya’ya sancak beyi olarak gidişinde hareminde yer aldı ve şehzadenin ilk kızını doğurdu. Selim Manisa’dayken tahtın vârisi olan Murad’ı dünyaya getirdi, ayrıca Şah, Gevherhan ve İsmihan adında üç kızı daha oldu. Selim’in kardeşi Bayezid ile mücadelesinde Venedikli kimliğini öne çıkararak Selim’in desteklenmesi için Venediklilerle irtibat kurdu. II. Selim’in tahta çıkması üzerine taht vârisi Murad’ın vâlidesi sıfatıyla haremin başı oldu. Oğlunun cülûsundan sonra konumu daha da güçlendi ve vâlide sultan olarak anıldı. Döneminde harem etkili bir kurum haline geldi, kendisi de hânedanın korunması ve haremin günlük işleyişinde söz sahibiydi. Oğlu III. Murad’ın ona büyük saygı göstermesiyle vâlide sultanlık önemli ve güçlü bir mevki haline geldi. Nurbânû’nun hem hânedan üyeleri hem üst düzey görevliler arasında yüksek sayılan günlük 2000 akçe harçlığı da bu gücünün bir göstergesidir.

Nurbânû Sultan’ın Venedikliler ile yakın siyasî teması hakkında elçi raporlarında geniş bilgi bulunur. Bunlar arasında Venedik senatosunun hizmetlerinden dolayı kendisine hediye yollaması ve Girit’e muhtemel Osmanlı saldırısını önleyerek Venedik’e savaş açılmaması konusunda Kaptanıderya Kılıç Ali Paşa’yı uyarması da vardır. Ayrıca Fransa ana kraliçesi Catharine de Médicis ile Fransa ve Osmanlı arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi, ticarî anlaşmaların yenilenmesi gibi konularda yazıştığı bilinir. Şahsî işleri için Kira Ester Handali’yi, malî işleri için Nakşa Dükü Joseph Nassi’yi kullanan Nurbânû’nun yakın adamları arasında Bâbüssaâde Ağası Gazanfer Ağa, musahib Şemsi Paşa, Canfedâ Hatun ve Râziye Kadın vardır. Yenikapı’daki sarayında vefat ettiğinde oğlu III. Murad cenazesini Fâtih Camii’ne kadar takip ederek namazını kıldı. Ayasofya’da II. Selim türbesine defnedilen Nurbânû Sultan İstanbul’da, Mercan’da, Alemdağ’da ve Langa’da yaptırdığı cami, mescid, imaret ve hamam gibi eserlerin yanında Üsküdar’daki Atik Vâlide Sultan Camii ve Külliyesi ile tanınır. Bu külliyedeki kütüphane, Osmanlılarda bir kadın tarafından kurulan ilk kütüphanedir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Şahin, İlhan, Nurbânû Sultan, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2007, cilt. 33, sf. 250-251
 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun