Necip Asım Yazıksız

Necip Asım Yazıksız
  • Meslek : Türk Tarih ve Dil Alimi
  • Doğum tarihi : 29 Aralık 1861 - Kilis
  • Ölüm tarihi : 12 Aralık 1935 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Ziya ve Hararet, Güvercin Postası, Yeni Tertip Muhtasar Osmanlı Sarfı, Ev Kızı, Lugat-ı Musahabet, Türk Tarihi, Osmanlı Tarihi, Eski Savlar, Orhun Abideleri, Sitler, Osmanlı Sarfı, Uray ve Altan Lisanları

Doğduğu Kilis’te Balhasanoğulları diye tanınan bir aileden gelen Necip Asım, ilk ve ortaöğrenimini memleketinde tamamladı. Ardından Şam Askeri İdadisi’ne, bir süre sonra da kaydını Kuleli Askeri İdadisi’ne aldırdığı, Mekteb-i Harbiyye’ye girdikten sonra buradan mülazım-ı sani rütbesiyle mezun olduğu bilinmektedir. İstanbul’da çeşitli askeri rüşdiyelerde ve Mekteb-i Harbiyye’de Fransızca, Türkçe ve tarih muallimliği yaptı. Miralaylıktan emekliye ayrılınca Darülfünun’a Türk tarihi ve Türk dili müderrisi tayin edilen Türk tarihçi, Erzurum mebusu olarak Büyük Millet Meclisi’ne girdi. Necip Asım, daha Şam İdadisi’nde okuduğu sırada Suriye’de bazı çevrelerde Türkler’e karşı takınılan menfi tavır onda milli şuurun erken yaşta uyanmasında etkili oldu. Henüz talebe iken Ahmed Midhat Efendi’nin Beykoz’daki evinde Veled Çelebi (İzbudak), Şemseddin Sami, Emrullah Efendi ve Fuad (Köseraif) gibi devrin Türkçüler’iyle tanıştı, ilk yazılarını Ahmed Midhat Efendi’nin Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yayımladı. Ardından İkdam Gazetesi’nde yazıları çıkmaya başlayan Necip Asım’a ‘Vavlı Türk’ lakabı verildi.

Maarif, Ma’lumat, Mekteb ve Servet-i Fünun gibi dergilerde neşrettiği yazılarında bir yandan Türkçe’nin sadeleşmesini savunurken öte yandan dildeki yabancı terkiplerin çözülmesini ve biri Osmanlıca, diğeri Türkçe iki ayrı lügat hazırlanmasını teklif etti. Asıl amacı Türkçe’nin de medeni dünya dilleri arasında belli bir yeri bulunduğunu ispat etmek ve ülkede herkesin yazdığını anlayacak bir dil kullanmasını sağlamak olduğunu söyledi. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Türk Derneği’nin kurucuları arasında yer alan Necip Asım, derneğin de başkanlığına getirildi. Bir süre Anadolu diyalektolojisiyle de meşgul oldu, Macarlar’ın Peşte’de çıkardığı Keleti Szemle dergisinde Balhasanoğlu ve Balkanoğlu imzasıyla bu konuda Fransızca incelemeler yaptı. Necip Asım aynı zamanda Darülfünun’da Türkoloji’yi kuran kişi kabul edilmektedir. Onun Türk dili alanında yaptığı çalışmalar Türkiye dışında da takdir edildi ve bu münasebetle kendisine Chicago Sergisi’nde bir madalya ile bir diploma verildiği gibi, Paris’teki Société Asiatique’e üye seçildi. Necip Asım, Türk Dil Kurumu saflarına katılarak, ölümüne kadar burada çalışmalarına devam etti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Uçman, Abdullah, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2006, cilt: 32, sayfa: 493-494

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun