Necati Bey

  • Meslek : Şair
  • Doğum : 1444/1446 ?
  • Ölüm : 27 Mart 1509 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Divan

Divan şiirinin temelini atan en büyük sanatkârlardan kabul edilen Necati Bey’in asıl adı İsa olup ailesi hakkında yeterli bilgiler bulunmamaktadır. Edirneli yaşlı bir kadın tarafından köle olarak alınıp sonra evlat edinildiği ve yetişmesinde Şaili adlı bir şairin katkısı olduğu bilinmektedir. Şiir ve nesir yazmaya yöneldiği gençlik yıllarında Edirne’den ayrılıp Kastamonu’ya giderek hat sanatıyla ilgilendi; Necati mahlasıyla yazdığı şiirleri ile ününü duyurmaya başladı. Şiirleri ile Fatih’in dikkatini çekince İstanbul’a giderek divan kâtipliğiyle görevlendirildi ve sultan için kasideler yazdı. İstanbul’da kaldığı süre boyunca yeni dostlar edinerek, devrin meşhur kişilerine kasideler sunduğu ve Şehzade Mahmud’un Manisa sancağına tayin edildiği zaman şairin de nişancılık görevi ile şehzadenin yanına gönderildiği bilinmektedir. Ancak bu görevi şehzadenin genç yaşta ölmesi ile uzun sürmedi ve şehzadeye yazdığı mersiyenin ardından İstanbul’a döndüğünü kaynaklar yer aldı. Yeni bir görev kabul etmeyerek kendisine bağlanan aylıkla Vefa semtindeki evinde ilim ve sanat sohbetleri düzenleyerek yaşamayı tercih etti.

Ölümünün ardından öğrencisi Sehi Bey, mermerden bir mezar taşı yaptırarak üzerine ‘’Tarihini Sehi dedi: Gitti Necati hay’’ tarih beytiyle şairin ‘’Billahi mermer ile yapasız mezarını’’ beytini yazdırmıştır. Şairin mezarı İstanbul Unkapanı’nda Manifaturacılar Çarşısı’nın inşası sırasında ortadan kalmışsa da daha sonra çarşı ortasında yeniden ihya edilen Hızır Bey haziresine bir mezar taşı diktirilerek üzerine yukarıdaki beyitler yazdırılmıştır. Devrin diğer şairleri tarafından takdir edildiği ve övüldüğü görülen Necati Bey’in dili gazellerinde oldukça sade, üslubu güçlü ve etkileyicidir. Şiirleri kendine has zengin hayallerle süslü olup, halk diline ve psikolojisine yakın nükteli bir dil hakimiyeti vardır. Daha XV. yüzyılında konuşma diliyle şiir yazmada başarı göstermesi, Türkçe’yi büyük bir başarıyla aruza uygulayabilmesi onun önemli özelliklerindendir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kaya, A.Bayram, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2006, cilt.32, sf.477-478

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun