Nazım Mehmet

  • Meslek : Divan şairi, Hattat
  • Doğum : İstanbul
  • Ölüm : 1704 - Çatalca

Kaynaklarda yer alan “kirli, Nâzım-ı bî-intizâm” ifadelerini zâhire önem vermemesine, kılık kıyafetine, temizliğe aldırış etmemesine bağlanan ve asıl adı Mehmed olup esmer olmasından dolayı Kara Nâzım diye şöhret bulan Nâzım Mehmet medrese tahsilinden sonra Şeyhülislâm Ebûsaidzâde Feyzullah Efendi’ye mülâzım oldu ve 40 akçelik müderrisliğe kadar yükseldi. Bir müddet müderrislik yapmasının ardından kılık kıyafeti sebebiyle azledildiği bildirilmekteyse de medreseden çıkarıldıktan sonra malî sıkıntı yüzünden bu duruma düştüğü de ileri sürüldü. Bu sıkıntılı günlerinde kitap istinsah ederek geçinirken Kırım hanlarından Selim Giray onu Çatalca’daki çiftliğinde ders vermek üzere çocuklarına hoca tayin etti. Tezkirelerde şiirleri methedilen ve bunlardan fazlaca örnek verilen Nâzım Mehmed Efendi zamanında tanınan bir şairdi Yaşadığı dönemin en önemli şairi olan Nâbî’nin tesirinde kaldığı onun iki gazelini tahmîsinden anlaşılmaktadır. Ancak Mehmed Efendi Nef‘î’ye olan hayranlığını dile getirdiği gibi zaman zaman kendisini Nef‘î gibi hissetmekten de geri kalmadı.

Şiirlerinde dinî konulara yer vermeyen ve tasavvufî görüşlerini belirtmeyen Nazım Mehmet herhangi bir tarikata mensup değildi.  Devrindeki şairlere göre Türkçe’yi daha sade ve başarılı bir şekilde kullanan Nâzım rediflerinde de Türkçe kelimeleri tercih etti ve edebî sanatlar bakımından başarılı şiirler kaleme aldı. Bu arada halk söyleyişlerine, deyim ve atasözlerine de yer verdi. Nâzım Mehmed aynı zamanda iyi bir hattattı. Müstakimzâde’nin bildirdiğine göre Siyâhî Ahmed Efendi’den başta ta‘lik olmak üzere sülüs ve nesih yazılarını meşketti ve bunlarda başarılı oldu. Ta‘lik hattıyla yazdığı divanı bunun en güzel delilidir. Nâzım Mehmed Efendi’nin bugüne ulaşan tek eseri mürettep divanıdır. Beş yazma nüshası tesbit edilen divanda on dört kaside, on biri Farsça 188 gazel, biri Farsça on yedi tarih, sekizi Farsça kırk sekiz rubâî, biri Farsça on bir müfred, üç müseddes, iki tahmîs ve bir müstezad gazel bulunmaktadır. Nâzım, kaynakların çoğunun bildirdiğine göre Selim Giray’ın çocuklarının eğitimi görevinde iken Han Çiftliği adlı köyde vefat etti.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Aksoy, Hasan, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt:32, 2006, s:447-448

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun