Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa

Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa
  • Görev : Osmanlı devlet adamı, Sadrazam
  • Doğum : Şubat 1811 - Sinop
  • Ölüm : Nisan 1882 - Manisa

Mütercim lakabıyla anılan Osmanlı sadrazamı Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa, Sinop’a bağlı Ayadon kazasında dünyaya geldi. Kayıkçı Hasan Ağa’nın oğlu olan Rüşdi Paşa, henüz üç yaşındayken ailesinin İstanbul’a göçmesi üzerine Osmanlı’nın başkentine yerleşti. Tophane’de açılan Asâkir-i Muntazama Yedinci Tertip Taburu’na girdi. Özel hocalardan Arapça ve Farsça ile birlikte Fransızca eğitimi alan Rüşdi Paşa, bildiği diller sayesinde memuriyette hızlı bir şekilde yükseldi. Eğitimini tamamlamasının ardından Hüsrev Paşa aracılığıyla bazı askeri nizamnamelerin Türkçe’ye tercümesini yapmak üzere serasker tercümanlığına getirildi, bu nedenle de mütercim lakabıyla şöhret buldu. Kolağası rütbesiyle Rumeli, Anadolu ve Suriye’de dokuz yıl hizmet gördükten sonra 1839’da miralay, 1843’te Rumeli ordusunda mirliva, ardından Dâr-ı şûrâ-yı Askeri’ye üye yapıldı. 1845 yılında ferik rütbesine yükselen Rüşdi Paşa, redif kuvvetlerinin kuruluşunda yer aldı ve çeşitli görevlerde bulundu.

Dürüst, rüşvet kabul etmeyen, zeki ve kanunları iyi bilen bir devlet adamı olan Rüşdi Paşa, Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa’nın görevden ayrılmasının ardından 24 Aralık 1859 tarihinde sadrazamlığa getirildi. Ancak İngiltere Kraliçesi Victoria’nın Mehmed Emin Paşa’nın azlinden duyduğu üzüntüyü belirttiği mektubu göndermesinin ardından görevden alındı. Bu durum üzerine defalarca yürüttüğü seraskerlik görevine dördüncü kez geldi. Çok fazla süre geçmeden tekrardan sadrazamlığa getirilen Rüşdi Paşa, toplamda dört defa sadrazamlık görevine getirildi. Dördüncü defa sadaretten azledilmesinin ardından Şubat 1879’da Manisa’daki çiftliğine yerleşmek için gerekli izinleri aldı ve çiftliğine yerleşti. Sultan Abdülaziz’in ölümüyle ilgili olarak kurulan Yıldız Mahkemesi’nde yargılanmak üzere tutuklanmasına karar verildi. Konuyla ilgili görülen davada ceza almayan Rüşdi Paşa, ömrünün kalan bölümünü Manisa’daki çiftliğinde geçirdi. Nisan 1882’de vefat eden Rüşdi Paşa, Hatuniye Camii bahçesine defnedildi.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Abdullah Saydam, Mütercim Rüşdü Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, cilt.32, sf.202-203, 2006

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun