Munis Tekinalp

  • Meslek : Gazeteci, yazar, fikir ve siyaset adamı
  • Doğum : 1883 - Serez
  • Ölüm : 1961 - Fransa
  • Başlıca Eserleri : Türkler Bu Muharebede Ne Kazanabilirler? Büyük Türklük, En Meşhur Türkçülerin Mütâlaâtı, Turan, Türkismus und Pantürkismus, The Turkish and Pan-Turkish İdeal, War Staff, Intelligence Division, Türkleştirme, Kemalizm, Türk Ruhu

Asıl adı Moiz Kohen olan Tekinalp, Munis Tekinalp, Musa Tekinalp adlarını da kullandı. Selânik’te Alliance Israëlite Universelle’e ve Yahudi okuluna aynı zamanda devam etti. İstanbul’da hukuk tahsil etti. Meslek hayatına Yahudi Öğretmen Okulu’nda hocalık yaparak başladı. 1905’te sonradan Yeni Asır ismini alacak olan Asır gazetesinde sosyal ve ekonomik konulara dair yazılar yazdı. Burada beş yıl boyunca yazar ve yazı işleri müdürü olarak görev yaptı. Gazeteciliğin yanı sıra serbest avukatlık yaptı. İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne üye oldu. Kısa bir süre Selânik Vilâyet Meclisi üyeliği ve genel kâtipliği görevini üstlendi. Selânik’in Yunan işgaline uğraması üzerine İstanbul’a yerleşti. Dârülfünun’da müderris muavini ve tercüman olarak çalıştı. Duhan Türk Anonim Şirketi’nin ve Herman Spierer ve Ortakları Şirketi’nin genel müdürlüğünü yaptı, İstanbul belediye meclis üyeliği görevindeyken İstanbul’a ilk troleybüsün kurulmasına öncülük etti. İstanbul Tüccar Derneği’nde faaliyetlerini sürdürdü ve genel sekreterlik görevini üstlendi. Emekliye ayrıldıktan sonra Fransa’nın Nice şehrine yerleşti.

Osmanlıcılık, Türkçülük ve Kemalizm alanlarında fikrî siyasî çalışmalar yapan Tekinalp, İttihat ve Terakki gazetesinde yazmaya başladı, Musevilerin iyi birer Osmanlı vatandaşı olmaları gerektiğini söyledi. Dile özel önem vererek Türkçe’nin azınlıklar arasında yayılması için Ta‘mîm-i Lisân-ı Osmânî Cemiyeti’ni kurdu. IX. Dünya Siyonist Kongresi’ne Selânik delegesi sıfatıyla katılarak burada kendini bir Osmanlı vatandaşı olarak tanıtan Tekinalp, Siyonistlerin Filistin ve çevresinde ayrı bir Yahudi devleti kurmalarına karşı çıktı. Osmanlıcılık sahasındaki faaliyetlerini anti-siyonist bir tutuma sahip Yakın Dostlar Kulübü çatısı altında yürüttü, bu kulübün bünyesinde Osmanlılaşma Cemiyeti’nin kurulmasına öncülük etti. Ziya Gökalp’in başında bulunduğu, Türkçü bir çizgide yer alan Yeni Hayatçılar grubuna girdi. Fransa’da yayımlanan Mercure de France dergisine Türkçülük cereyanını Avrupa’da tanıtan bir yazı kaleme aldı. Bu yazı Akçuraoğlu Yusuf tarafından Türkçe’ye çevrilerek yayımlandı. Türkçülük hareketi içerisinde kendine önemli bir yer edinen Tekinalp, Ziya Gökalp’ten etkilendi. Millî iktisat fikrini Türkiye’de yaymak amacı ile İktisadiyat Mecmuası’nı kurdu. Mütareke döneminde Yeni Osmanlılık akımını savundu. Türk dilini ve Türk kültürünü yaygınlaştırmayı amaçlayan Millî Hars Birliği adlı derneğin kuruluşunda yer aldı, aynı amaçla İstanbul’da kurulan Türk Kültür Birliği’nin başkanlığını yürüttü.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kılıç, Murat, Tekinalp, Diyanet İslam Ansiklopedisi,2016, Cilt. EK-2, sf:593-594

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun