Müneccimbaşı Ahmed Dede

  • Kişilik : Osmanlı Dönemi Müneccim, alim ve tarihçi
  • Doğum : 1631 - Selânik
  • Ölüm : 1702 - Mekke
  • Başlıca Eserleri : Camiu'd-Duvel, Adâbu'l-Mutâla'a el-Musemmâ bi-Feyzi'l- Haram, Gayetü'l-Beyan fî Dekâik-i ilmi'l-Beyân, Risale fi Kinâe ve't-Ta'riz, Risâle fî Tahkiki-I-Masdar

Tarihçi kimliğiyle öne çıkan Müneccimbaşı Ahmed Dede, 17. yüzyılda yetişen ve başta tarih olmak üzere tefsir, mantık, tıp, sayılar teorisi, geometri ve astronomi alanlarında önemli eserleriyle ün yapmış bir Osmanlı âlimidir. Selânik'te doğan Müneccimbaşı Ahmed Dede yetişkinliğe erişmesiyle bir süre babasının yanında çalıştı. Ancak ilime ve eğitime olan ilgisinden dolayı babasının yanından ayrılma kararı alarak Selanik Mevlevihânesi şeyhi Mehmed Efendi’nin müridi oldu. İstanbul’a geldikten sonra Galata Mevlevihânesi’ne devam etti ve burada tefsir, hadis, fıkıh vb. dini dersler gördü. Hocalarının rıza göstermemesine rağmen felsefe, mantık, matematik, tıp, astronomi ve astroloji gibi önemli alanlarda eğitim alarak kendini geliştirdi.

İlmi karakteri, davranışlarındaki zarafeti ve iyi ahlâkıyla dikkat çekerek, Sultan IV. Mehmed döneminde müneccimbaşılığa tayin edildi. IV. Mehmed'in tahttan indirilip yerine II. Süleyman'ın geçmesi üzerine resmi görevlerinden azledilerek Mısır'a sürüldü. İki yıl orada ikamet eden Ahmed Dede daha sonra, dini görevini yerine getirmek üzere Mekke'ye gitti ve Mekke Mevlevihanesi'nin şeyhliğini yaptı. Oradan Medine'ye geçti Ahmet Dede dltı yıl Medine'de dinî ilimlerde dersler okuttuktan sonra tekrar Mekke'ye döndü. Bu sırada Bâb-ı Âlî tarafından tekrar İstanbul'a davet edildiyse de yaşlılığını ve yolculuğun zahmetine dayanamayacağını ileri sürerek bu daveti kabul etmedi. Mekke’de vefat eden Ahmed Dede, Cennetül-muallâ’ya defnedildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ahmet Ağırakça, Müceccimbaşı Ahmed Dede, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2006, cilt.32, sf.4-6

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun