Muhammed Tapar

  • Kişiliği : Büyük Selçuklu hükümdarı (1105-1118)
  • Doğum : 21 Ocak 1082
  • Ölüm : 1118

Muhammed Tapar, iç mücadelelerin bozduğu birliği yeniden kurarak Büyük Selçuklu Devleti’ne eski itibarını ve kudretini kazandıran sultandı. Üvey annesi Terken Hatun’la başşehir İsfahan’a gittikten sonra Berkyaruk’un ordusundaki annesinin yanına kaçtı. Bağdat’a giderken Muhammed Tapar’ı da yanında götüren Sultan Berkyaruk onu Gence’ye melik olarak gönderdi. Muhammed Tapar, Gence’de bulunduğu sırada çevresindeki emîrlerin ve Berkyaruk’un azlettiği Vezir Müeyyidülmülk’ün yönlendirmesiyle saltanat mücadelesine girişmeye karar verdi. Önce Gence’nin de içinde yer aldığı Arrân ve çevresini hâkimiyet sahasına kattı. Bu bölgede Sultan Berkyaruk adına okunmakta olan hutbeye son verip kendini Büyük Selçuklu sultanı ilân etti. Kışı Bağdat’ta geçiren Sultan Berkyaruk çok sayıda Türkmen’in kendisine katılmasından sonra Muhammed Tapar üzerine yürüdü. Hemedan yakınlarındaki Sefîdrûd’da cereyan eden savaşta bozulan birliklerini toparlayamayan Berkyaruk savaş meydanını terk etti.

“Selçuklular’ın güçlü adamı ve kusursuz insanı” olarak tanıtılan Muhammed Tapar, Berkyaruk’un daha fazla kuvvetlenmesine fırsat vermeden savaşmak üzere Hemedan’a yürüdü. Hemedan’da yapılan savaş Muhammed Tapar’ın yenilgisi ve veziri Müeyyidülmülk’ün esir düşmesiyle sonuçlandı. Yıllardan beri devam eden iç savaşların devleti yıprattığını gören Berkyaruk ve Muhammed Tapar, barış yapmaya karar verdiler. Bu antlaşma sayesinde Sultan Melikşah’ın ölümüyle başlayan taht kavgaları sona ermiş oldu. Antlaşmanın ardından İsfahan’a geçen Berkyaruk burada hastalandı, kısa bir süre sonra vefat etti. Muhammed Tapar, Berkyaruk’un ölüm haberini alınca Bağdat’a hareket etti ve şehre girdi. Şehrin batı yakasında hutbe Muhammed Tapar, doğusunda Melikşah adına okunmaktaydı. Taraflar yeni bir savaşa hazırlanırken barış müzakereleri olumlu sonuçlandı; ileri gelen devlet adamları Muhammed Tapar’ın huzuruna çıkarak Melikşah adına af dilediler. Muhammed Tapar böylece Büyük Selçuklu Devleti sultanı oldu. İmar faaliyetleriyle de yakından ilgilenen Muhammed Tapar, Melikşah’ın Bağdat’ta inşasını başlattığı Sultan Camii’ni tamamlattı, İsfahan’da bir medrese, Nizâmiye Medresesi civarında da sûfîler için bir ribât yaptırdı ve su kanalları açtırdı. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özaydın, Abdülkerim, Türkiye diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 30, 2005

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun