Muhammed Kadri Paşa

Muhammed Kadri Paşa
  • Görev : Osmanlı devlet adamı, Hukukçu
  • Doğum : 1821 - Mısır
  • Ölüm : 21 Kasım 1888

Kanunlaştırma alanındaki çalışmalarıyla tanınan Kadri Paşa Kahire’de Rifâa Râfi‘ et-Tahtâvî’nin müdür olduğu Yabancı Diller Okulu’na Fransızca öğrendi. Bu okul, özellikle Fransız kanunlarının ve hukuk kitaplarının Arapça’ya tercüme edilmesinde önemli bir rol üstlenmişti. Kadri Paşa mezun olduktan sonra aynı okulda yardımcı mütercim olarak göreve başladı. Bu arada hukuka ilgi duyarak Ezher’de İslâm hukuku derslerine devam etti. Mustafa Fâzıl Paşa Medresesi’nde Arapça ve Türkçe hocalığı yaptı. Ardından Hidiv İsmâil Paşa tarafından oğlunun mürebbiliğine getirildi. Hariciye Tercüme Kalemi reisliği görevinde de bulundu. Öğretmenliği sırasında çeşitli alanlarda kitaplar yazdı ve Arapça-Fransızca sözlükler hazırladı. İslâm hukukuna dayalı bir medenî kanun ihtiyacını karşılamak üzere Mürşidü’l-ḥayrân’ı kaleme aldı. Ancak bu taslak yürürlüğe konmadı, yayımlanması Kadri Paşa’nın ölümünden sonra gerçekleşti.

Önemli bir hukukçu olarak öne çıkan Kadri Paşa İslam hukukunun kanunlaştırılması alanında kanun taslağı şeklinde eserler yazdı. Öte yandan şer‘iyye mahkemelerinin yanı sıra Batılılaşma akımının etkisiyle kurulan mahkemelerin kanunlarını hazırlama işinde de çalıştı. Hidiv İsmail Paşa döneminde başlayan bu faaliyet sırasında belli başlı Fransız kanunları Arapça'ya çevrildi. Ceza kanununun tercümesini yaptı. Bu görevinin yanı sıra Fransız medenî kanununun tercümesinde de Rifâa Bey’e yardımcı oldu. Bu arada Fransa’dan alınan kanunlarla İslâm hukuku hükümlerinin uzlaştırılması problemiyle de ilgilendi. Karma istinaf mahkemesi hâkimliğine getirildi ve Adliye nâzırı oluncaya kadar bu görevde kaldı. Adliye nazırı iken yeni mahkemelerle ilgili kanunların hazırlanmasına katkıda bulundu. Mısır medenî, ticaret ve ceza soruşturmaları kanunları ile Mısır’ın ilk anayasasının hazırlanmasına iştirak etti. Ardından emekliye ayrıldı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Aydın, Mehmet Akif, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 30, 2005
 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun