Muhammed Buğra Han

Babasının ölümü üzerine bir süre ülkeyi kardeşi Şerefüddevle Arslan Han Süleyman ve Mahmud ile birlikte yönetti. Önceleri Yıgan Tegin unvanını taşırken kardeşinin büyük han olarak tahta çıkmasının ardından Buğra Han unvanını aldı. Maveraünnehir’i zaptetmeyi düşünen Muhammed Buğra Han, bölgeye hakim olan Ali Tegin’e karşı Gazneli Sultanı Mesud’un yardımını sağladı. Fakat bu sırada gelişen bazı hadiseler bu düşüncesinin gerçekleşmesini önledi. Muhammed Buğra Han, daha babasının sağlığında Sultan Mesud’un kız kardeşi Zeyneb ile evlenmek için Belh’e gitmiş, nişan yapılmış, ancak izdivaç gerçekleşmemişti. Sultan Mesud, idarede söz sahibi olduktan sonra 1034 yılında nişanlısını almak için bir elçilik heyeti gönderen Muhammed Buğra Han’ın Sultan Mahmud-ı Gaznevi’nin bıraktığı toprakların bir kısmını Zeyneb adına istemek niyetinde olduğunu haber alınca bu evliliğe izin vermedi ve Arslan Han’a mektup göndererek niyetinden dolayı Muhammed Buğra Han’ı kınadığını bildirdi. Bu duruma öfkelenen Muhammed Buğra Han hem kardeşine hem Gazneliler’e düşmanca duygular beslemeye başladı. Bu olayın ardından Gazneliler’e karşı Selçuklular’la iş birliği yapmak ve onlarla akrabalık kurmak için seferber oldu. Bu gelişmeden kaygı duyan Sultan Mesud, Buğra Han’ı yatıştırmak için 1037 yılında İmam Ebu Sadık Tabani’yi Türkistan’a gönderdi.

Türkistan’da on sekiz ay kalan Tabani, Arslan Han aracılığıyla Muhammed Buğra Han ile görüşüp Sultan Mesud ile arasını düzeltti. Aynı yıl Buğra Han adına Maveraünnehir’de para basıldı ve onun bölgedeki hakimiyeti tanınmış oldu. Arslan Han, Muhammed Buğra Han ve Mahmud, aralarındaki ihtilafları hallettikten sonra iş birliği yapmak ve faaliyet sahalarını belirlemek üzere toplandılar. Alınan kararlara göre Arslan Han, Doğu Karahanlı hükümdarı olarak Balasagun ve Kaşgar bölgesini doğrudan idare edecek, Muhammed Buğra Han Taraz ve İsbicab’da ona tabi olarak hüküm sürecek, Mahmud da devletin doğudaki topraklarını yönetecekti. 1056 yılında Arslan Han, Muhammed Buğra Han’ın üzerine yürüdü. Mücadelede Arslan Han mağlup olup esir düştü ve hapse atıldı. Muhammed Buğra Han, bu olayın ardından kendini Doğu Karahanlı Devleti’nin büyük kağanı ilan edip Kıvamüddevle lakabını aldı. Bir yıl sonra idareyi büyük oğlu ve veliahdı Hüseyin Çağrı Tegin’e bırakan Buğra Han, aynı yıl kendi oğlu İbrahim’i tahta çıkarmak isteyen ikinci hanımı tarafından oğlu Hüseyin ile beraber zehirlenerek öldürüldü.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özaydın, Abdülkerim, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2005, cilt: 30, sayfa: 514

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun