Mudanya Mütarekesi

  • Tanım : İstiklal Harbi’ni sona erdiren ateşkes antlaşması
  • Tarih : 11 Ekim 1922

Milli Mücadele’nin sonunu oluşturan Büyük Taarruz’un hemen arkasından Yunanistan İtilaf devletlerinin ara buluculuğunu istemişti. İstanbul’daki İtilâf devletleri yüksek komiserleri de ilk mütareke teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetinin İstanbul’daki temsilcisi Hâmid Bey’e yapmışlardı. Rauf Bey hükümeti, bu gelişmeyi cephede bulunan Başkumandan Mustafa Kemal Paşa’ya bildilerse de ordunun ileri harekatını durdurmadı. İtilâf devletleri arasında da uzlaşmazlık vardı ve Türk hükümetinin hedefini öğrendiler. Öncelikli hedef Trakya ile İstanbul’un kurtarılması ve Boğazlar’ın serbestliğinin korunması idi. Tarafların barış isteğini ortaya koyduğu görüşmelerden sonra ise Türk süvarilerinin ileri harekatı durduruldu. Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti başkanı ve Dışişleri bakanı ile de bir toplantı yapıldı ve Mudanya’da görüşmelerine başlanması uygun bulundu. Bu görüşmelerde Türk delegasyonunda batı cephesi kurmay başkanı Asım (Gündüz) Paşa ile kurmay yarbay Tevfik Bıyıklıoğlu da yer alıyordu. Fransa, İngiltere ve İtalya’yı temsil eden kişiler Türk hükümetinin isteklerini karşılayamayınca ilk müzakere sonuçsuz kalarak kapandı.

Ancak Türk hükümetinin kararlı duruşu sonunda 6-7 Ekim gecesi Paris’e giden Lord Curzon, müttefik temsilcileriyle görüşerek Trakya’nın bir ay içinde Türk askerine teslimi ve barış konferansı sırasında tarafsız bölge ile Meriç’in doğu kıyısının müttefik kuvvetlerce işgalinde mutabık kaldı. 9 Ekim’de yeniden başlayan görüşmeler sonunda Mudanya Mütarekesi 11 Ekim sabahı imzalandı. 15 maddeden oluşan barış antlaşmasını başlangıçta kabul etmeyen Yunan hükümeti üç gün sonra mütareke sözleşmesini onayladığını bildirmek zorunda kaldı. Kuvvetlerinin çekilmesi ve müttefiklerin kontrolü Türk kuvvetlerine devri otuz günde tamamlandı. Kasım sonuna kadar Doğu Trakya anavatana katılmış oldu. Mudanya Mütarekesi, Yunanlılar’ın aslında Osmanlı Devleti’nin paylaşımı projesinde bir alet olduğunu, arkalarındaki gücü İngiltere başta olmak üzere İtilaf devletlerinin teşkil ettiğini açık bir şekilde göstermiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti müttefik devletler tarafından resmen tanınmıştır. Mudanya Mütarekesi ile, Boğazlar’ın kontrol edilmesi maddesinden doğabilecek Türk-İngiliz çatışmasının önüne geçildiğini söylemek mümkündür. Bu mütareke askeri zaferlerin siyasi başarılarla desteklenmesi sürecinin ilk hamlesidir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Eraslan, Cezmi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2005, cilt: 30, sayfa: 356 – 358

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun