Molla Zeyrek

  • Meslek : Osmanlı alimi
  • Doğum : ?
  • Ölüm : 1497-98 - Bursa

Hayatı hakkında kaynaklarda kesin bilgi olmayan Molla Zeyrek, uzun yıllar medreselerde eğitim vermiş bir alimdir. Doğum tarihi ve yeri hakkında net bilgiler yoktur. Sadece asıl adının Mehmed olduğu ancak ders aldığı hocası tarafından Zeyrek isminin verildiği bilinmektedir. Dönemin önemli eğitim yerlerinden birisi olan Bursa Sultan Murad Medresesi’nde müderris oldu ve İstanbul’un fethine katılan kişiler arasında yer aldı. Fetih sonrasında padişah eğitimin kesintiye uğramadan devam etmesi için İstanbul’da bulunan kiliseleri medreseye çevirmişti. Bu sırada Molla Zeyrek’in adı ile anılan Zeyrek semtinde yer alan kiliseyi de medreseye çevirerek alimi burada müderris görevine tayin etti. Bu görevi sonrasında Bursa’ya yeniden geri döndü ve burada hayatını tamamladı. Vefatı hakkında kesin bilgiler yoktur ve günümüzde mezarının kayıp olduğu bilinmektedir.

Molla Zeyrek’in hayatını genellikle ibadet ile geçirdiği ve aldığı maaşın bir kısmı ile hayatını geçindirdiği kalanı ile de yoksullara yardım ettiği anlatılmaktadır. Alim hakkında kaynaklarda yer alan bir diğer önemli bilgi ise, padişahın huzurunda bir hafta süresince Hocazade Muslihuddin Efendi ile Allah’ın tüm varlıklarını kaplayan birlik delili (burhan-ı vahid) konusunda yapmış olduğu tartışmadır. Bu tartışma sonucunda padişah Hocazade’nin görüşlerini tercih eder ve ders verdiği medresedeki müderrislik görevini Hocazade’ye verir. Ancak Molla Zeyrek’in II. Bayezid döneminde yeniden itibar kazandığı ve Bursa müftülüğünde göreve başladığı da rivayet edilir. Hocazade ile yaşadığı tartışma sonrasında görevden alınınca hayatını geçindirmek konusunda zorluklar yaşamıştır. Oturduğu mahallede Hoca Hasan adlı bir komşusu günlük ihtiyacı olan 20 akçeyi hayatı boyunca vermeyi taahhüt etmiştir. Olaylar sonrasında anlatılanlara göre padişah Molla Zeyrek’i yeniden medrese vermek üzere davet ettiyse de bu teklifi kabul etmemiştir. Bugüne kadar uzanan hiçbir eserine rastlanmamaktadır.  

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Mehmet İpşirli, Molla Zeyrek, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2005, cilt.30, sf.266-267

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun