Moliere

Moliere
  • Doğum : 15 Ocak 1622/Paris/Fransa
  • Ölümü : 17 Şubat 1673/Paris/Fransa
  • Meslek : Tiyatro yazarı, oyuncu

Moliere 1622’de Pariste dünyaya geldi.Babası Jean Poguelin saray döşemeleri yapan bir mobilyacı annesi ise zengin bir burjuva ailesinin kızı olan Marie Cresse’dir.Moliere 10 yaşında iken annesini kaybeder. Babası ile bağlantıları hiçbir zaman fazla iyi olmasa da annesinin ölümünden sonra babası ile birlikte çoğunluğu burjuva sınıftan olan kişilerin bulunduğu Rue Saint Honoro de yaşarlar.İlkokula Paris’te başlar ve daha sonra Paris’in en iyi okullarından biri olan ‘’collage de clermont’’da öğrenimine devam etti.1641 de okuldan ayrılarak babasının 1531’de satın aldığı imtiyazla onun işlerini devam ettirmeye başladı.Bunun yanı sıra hukukçu olmak istediği için çalışmalarına devam ettiği bilinir.

AİLE VE EĞİTİM HAYATI

Moliere 1622’de Pariste dünyaya geldi.Babası Jean Poguelin saray döşemeleri yapan bir mobilyacı annesi ise zengin bir burjuva ailesinin kızı olan Marie Cresse’dir.Moliere 10 yaşında iken annesini kaybeder. Babası ile bağlantıları hiçbir zaman fazla iyi olmasa da annesinin ölümünden sonra babası ile birlikte çoğunluğu burjuva sınıftan olan kişilerin bulunduğu Rue Saint Honoro de yaşarlar.İlkokula Paris’te başlar ve daha sonra Paris’in en iyi okullarından biri olan ‘’collage de clermont’’da öğrenimine devam etti.1641 de okuldan ayrılarak babasının 1531’de satın aldığı imtiyazla onun işlerini devam ettirmeye başladı.Bunun yanı sıra hukukçu olmak istediği için çalışmalarına devam ettiği bilinir.

EDEBİ HAYATI

1643 yılında 23 yaşında iken babasının işini bırakarak Paristen ayrılmaya karar verir.Daha önceden de tanıdığı tiyatro oyuncusu olan Madelaire Bejart ile birlikte IIIostre Theatre adlı bir tiyatro topluluğu kurarlar.Bu sayede bağlı olduğu sosyal sınıf ilişkilerini geride bırakmıştır.Sahne adı olarak Fransa’nın Midi bölgesinde Viyon şehri civarındaki bir köyün adı olan Moliere ismini kullanmaya başlamıştır.Kurmuş oldukları bu topluluğa zamanla Madelaine’nin kız ve erkek kardeşide katılmıştır.İyi bir eğitimi olan ve tiyatro yeteneği ile de dikkat çeken Moliere  gezici tiyatro grubunun idarecisi olmuştur.1645’de bu gezici tiyatro grubu masrafları yüzünden 2000 Livre borçlanmış ve bu borçlar yüzünden hapse atılmıştır.Fakat babası ve topluluk mensupları borcu ödeyerek 24 saat içerisinde hapisten çıkmasını sağlamışlardır.Bu olayın ardından Moliere ve Madelaire 12 yıl sürecek bir gezici tiyatro hayatına başladılar.Başta ‘’Charle Dufresne’’nın grubunda çalıştılar fakat kısa süre sonra kendi grupları ile yollarına devam ettiler.Moliere gezici tiyatro hayatında ancak iki eser kaleme alabilmiştir.’’L’Etourdi’’ ve ‘’Le doctour amourex.’’Bu eserlerinde Moliere eski  konu stillerinden ayrılıp  kendine has bir uslüp oluşturmuş ve yazın yaşamına böyle devam etmiştir.Bütün bunların yanında Moliere Languedo Eyalet valisi olan Conti dükü ile yakın arkadaşlık kurarak onun mali desteğini almayı başarmıştır.Fakat bu Conti dükün rahatsızlığı dolayısı ile fazla uzun sürmemiştir.1650-53 yılları arası  tiyatro Lyon da kalmıştır.Buradayken gruba Markiz sahne adı ile Mademoiselle Duparc adlı bir aktris katılır.Bu aktristin tanınmış oyun yazarı Pierre Corneille ve Jein Racine ile ilişkisi olmuştur.Hatta bir müddet Racinenin metresliğini yapmıştır.Bunun üzerine Racine yazdığı ilk eseri Moliere’nın canlandırmasını istemiş fakat Moliere bunu kabul etmemiştir.1658’de Parise geldiler ve Kral XIV.Luis’in kardeşinin koruması altında ‘’Nicomedes’’ trajedisini ve ‘’Le Doctour amoureux’’ adlı fars oyunlarını oynadılar.Moliere’nin grubu Kral’ın kardeşi Orleans dükü I.filip’in mali desteğini alarak’’mösyö’nün grubu’’ olarak anılmaya başlandı.Yine Orleans dükü’nün yardımları ile İtalyan bir grup ile birleşip Pariste tanınan yeni bir grup oluşturdular.Bu topluluk ise Louvre Sarayı yakınlarındaki ‘’Petit Pourbon Tiyarosu’’nda merkezlendi.

   18 Kasım 1659’da Gülünç Kibarlar eserini sergilediler.Bu oyun ile çok dikkat çekmelerine rağmen Paris tiyatro seyircileri tarafından beğenilmedi.Bunun üzerine Moliere topluluktan arkadaşı olan İtalyan Tiberio Fiorelli’den epey ders almıştır.1660 da temsile koyduğu ‘’Hayalde Aldatılmış Koca’’ adlı oyunu çok tutulmuştur.Bu grup 1660’da Kralın huzurunda birkaç kez oyunlarını sergilemişlerdir.1661’de Kardinal Richelieu’nun yaptırdığı ‘’Theatre du Paris Royal’’ de grubu ile birlikte oyunlarını sergilemeye başlar ve bundan sonraki Paris oyunlarını burada sahneler.1662’de grubun kurucularından olan arkadaşı Madelaine Bejart’ın kızı Armande Bejart ile evlenir. Üç çocukları olur ancak bunlardan sadece bir tanesi hayatta kalır.Kral tarafından 1.000 Livre yıllık maaşa bağlanır ve 1664’te Kral, Moliere’nin oğlunun  vaftiz babası olur.Bunun üzerine 1.000  livre olan yıllık maaşı 7.000 livre’ye çıkarılır.Bu dönem drama kurucularından olan Boileou, La Fontaine ve Racine ile iyi dostluklar kurmuştur.’’Kadınlar Okulu’’ ve ‘’Tartuffe’’adlı oyunları yüzünden Cizvit’li Jansenitlerle arası bozuldu.Onlarla beraber dindar kesiminde tepkisini almıştır.

SON YILLARI VE ÖLÜMÜ

 İlerleyen yıllarda Moleire  sağlık sorunları yaşamaya başlamıştır.Başrolünü oynadığı ‘’Hastalık Hastası’’oyununu sergilerken  sahnede fenalaşarak yere düşer.(17 Şubat 1673)Verem teşhisi konan Moliere bütün ısrarlara rağmen rolünü tamamlar.Oyundan birkaç saat sonra evinde yeniden fenalaşan yazar ikinci krizi  atlatamaz ve vefat eder. Zamanın Katolik Kilisesi  aktörlerden ve tiyatroculardan hoşlanmadığı için  moliere’nin kilise töreni ile kilisenin takdis ettiği mezarlıklara gömülmesini istememiştir. Bunun üzerine karısı Armande Kral’a başvurarak ondan aldığı özel izin ile  Molierenin cenaze işlemlerini usulüne göre gerçekleştirmeye çalışmıştır.Moliere’in cesedi takdis edilmiş bir mezarlığın duvarla ayrılmış bir köşesi olan, vaftiz edilmeden ölen bebeklerin bulunduğu kısma gömülmüştür. 1792’de Moliere’nin cesedi bu mezarlıktan alınarak Fransız Anıtlar Müzesine geçirilmiştir.1816 da ise Pariste tanınmış kişiler için yapılan Pere Laschaisee şair Lafontaine’nin mezarı yakınlarında bulunan bir mezara konulmuştur.        

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

      Roy, Donald. "Molière", in Banham, Martin (ed.) The Cambridge Guide to Theatre, 1995, Cambridge University Press

      Scott, Virginia. Molière, A Theatrical Life, 2000, Cambridge University Press

      Riggs, Larry. Molière and Modernity, Charlottesville: Rookwood Press 2005

      Hartnoll, Phyllis (ed.). The Oxford Companion to the Theatre, 1983, Oxford University Press

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun