Mirza Kazım Bey

  • Meslek : Türkolog, Şarkiyatçı
  • Doğum : İran - Reşt
  • Ölüm : 1870 - Petersburg
  • Ebeveynler : Kadı Hacı Kasım Bey
  • Hristiyanlığı Kabul Ediş Tarihi : 1823 Temmuz
  • Eserleri : Es-Seb‘u’s-seyyâr ili Sem’ planet, soderjaşiy istoriyu krımskih hanov, Muħtaśarü’l-Viķāye, Derbendnamêh, or, the History of Derbend

Kafkas asıllı olan Mirza Kazım Bey’in asıl adı Muhammed Ali’dir. 1810 yılında asıl vatanları olan Derbend’e gelerek iyi bir eğitim gördü ve belagat, mantık, kelam, fıkıh, tefsir, hadis, Arapça dersleri aldı. On yedi yaşında iken dil çalışmalarına yöneldi ve bir Arap dili grameri yazdı. Muhammed Ali’nin çocukluk ve ilk gençlik yıllarında Derbend’de önemli siyasi gelişmeler yaşanmaktaydı. Derbend Ruslar tarafından işgal edilmiş, buradaki İran hakimiyetine son verilmişti. Babasının bu faaliyetlere göz yumduğu veya şüpheli şahıslar hakkında gereken tedbirleri almadığı suçlamasıyla şehrin başkadısı olma sıfatıyla Astrahan şehrine sürüldü. Burada İskoç Misyoner Cemiyeti’nin üyeleriyle tanışan Kadı Kasım Bey, sağlığı bozulduğundan o sırada Derbend’de bulunan oğlunu yanına çağırdı. Babasının ilişkide bulunduğu misyonerlerden William Glen ve David Dickson’un dikkatini çekti. Ateşli ve fevri bir tarzda konuşan Muhammed Ali’yi bu tartışmaların seyri onu Hıristiyanlığı kabule kadar götürdü. Adını Mirza Aleksandr Kazım Bey olarak değiştirdi.

Rus yetkilileri Kazım Bey’i Omsk şehrine Sibirya genel valisinin tercümanı olarak gönderdiler. Misyonerler onu Omsk’tan geri getirmek için birçok girişimde bulundularsa da başarılı olamadılar. Kazım Bey bir yılı aşkın bir süre Omsk’taki Asya Okulu’nda Tatar dili okutmanlığı ve Sibirya valisinin tercümanlığı görevinde bulundu. 1828 yılında Tatar dili dersleri Türk-Tatar Dili Kürsüsü’ne dönüştürüldü ve başına Kazım Bey getirildi. Bu dillerde yayınlar yapan Kazım Bey 1844-1849 yılları arasında Dil ve Tarih Fakültesi’nin dekanı oldu. Kazan Üniversitesi onun ilmi çalışmaları için güzel bir ortam hazırlamıştı ve buradaki çalışmaları sayesinde kısa zamanda Avrupa’da tanındı. Kazan’da yirmi üç yıl boyunca verimli çalışmalar yapan Kazım Bey, 1849 yılında Eğitim bakanı tarafından Doğu Dilleri Fakültesi’nin kurulması işini yürütmek üzere Petersburg Üniversitesi’nde görevlendirildi. Burada hayatını kaybetti.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kanlıdere, Ahmet, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2005, cilt: 30, sayfa: 162 - 164

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun