Mirim Çelebi

  • Meslek : Osmanlı matematik ve astronomi alimi
  • Doğum : İstanbul
  • Ölüm : 1525 - Edirne
  • Başlıca Eserleri : Düstürü 'l-'am el ve taşhi¬ hJu'l-cedvel, Şerhu'l-Fethiyye fi 'ilmi'l-hey'e, Risale fi'l-hale ve kavsi kuzah (Risale fi kavsi kuzah ve'l-hale)

Osmanlı döneminde Kadızade-i Rumi ve Ali Kuşçu'dan sonra yetişen en önemli matematikçi astronomlardan biri olarak kabul edilen Mirim Çelebi’nin asıl ismi Mahmud’dur. Babası Kutbüddin Muhammed'in Bursa’da müderrislik görevini yürütürken genç yaşta ölmesi ile birlikte Mirim Çelebi'yi dedesi Hocazade yetiştirdi. Çelebi’nin Sinan Paşa gibi bilginlerden ders almasını sağladı. İlk önce Edirne, Bursa, Gelibolu, ve İstanbul medreselerinde öğretmenlik yaptı. Sonrasında matematik ve astronomi konularında döneminin en büyük alimi oldu ve ll. Bayezid tarafından saraya davet edildi. Yavuz Sultan Selim döneminde Anadolu kazaskerliği görevine getirildi ancak görevde kısa bir süre durduktan sonra emekliye ayrıldı. Hayatının sonlarına doğru hacca gitti ve dönüşünde Edirne'ye yerleşti. Burada vefat etti ve Kasım Paşa Camii'ne gömüldü.

Hem edebiyat hem de tarih alanlarında da söz sahibi olan Mirim Çelebi, bakış açısı olarak dedeleri olan Ali Kuşçu ve Kadızade-i Rumi’nin yolunu takip etmiş denilebilir. Ancak özellikle optik alanında yazdığı eserine bakıldığında daha çok İbnü'I Heysem'in uygulamış olduğu sentez yöntemini benimsemiştir. Bu açıdan incelendiğinde dedelerinin bakış açısını kısmen de olsa terk ettiği görülmektedir. Klasik İslam kültüründeki farklı ilmi tavırlardan haberdar olduğu anlaşılan Mirim Çelebi fizikçiler, matematikçiler ve kelamcılarla farklı görüşleri dikkate almış ancak bu arada kendi görüşlerini ve tercihlerini ortaya koymaktan çekinmemiştir. Ayrıca matematik biliminin teknik ayrıntılarına özgün katkılarda bulunmuştur. Mirim Çelebi'nin günümüze kadar gelen eserleri genellikle astronomi, astroloji ve optik alanları ile ilgilidir. Bunun yanı sıra iyi bir matematikçi olması sebebiyle incelediği konuları daima geniş bir biçimde matematik tahlillerle ele almıştır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

İhsan Fazlıoğlu, Mirim Çelebi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2005, cilt.30, sf.160-161

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun