Michel Foucault

Michel Foucault
  • Kişiliği : Sosyolog
  • Doğum : 15 Ekim 1926 - Poitiers, Fransa
  • Ölüm : 25 Haziran 1984 - Fransa
  • Başlıca Eserleri : Delilik ve Medeniyet, Kelimeler ve Şeyler, Bilginin Arkeolojisi, Hapishanenin Doğuşu, Cinselliğin Tarihi

Yakın tarihte önemli bir konuma sahip olan, Fransız düşünür ve teorisyen Michel Foucault, tarih, edebiyat, psikoloji ve antropoloji gibi birçok disiplin üzerinde kendini geliştirmiş ve uzmanlık kazanmış önemli bir karakter olarak karşımıza çıkmaktadır. Fransa’nın Poitiers şehrinde orta sınıftan bir ailenin çocuğu olan Foucault, Fransa’nın en önemli kurumlarından olan École Normale Supérieure’de felsefe ve psikoloji okudu. Aktif siyasetin içerisinde yer alan düşünür, Fransız Komünist Partisi’nde yer aldı ancak iki yıl sonra buradan ayrıldı. Bir dönem hastanelerde psikolog olarak çalıştı. Akademik dünyaya merak salan Foucault, Althusser’in yerine yerine École Normale’de felsefe asistanı oldu ve psikoloji eğitimine devam etti. Psikoloji alanında aldığı eğitim ve çalışmalarının ardından Paris Psikoloji Enstitüsü’nden psikopatoloji ve deneysel psikoloji diplomalarını edindi. Marksist bir bakış açısıyla yazdığı ilk kitabı Akıl Hastalığı ve Kişilik’i yayımladıktan sonra İsveç Uppsala’daki Maison de France’a direktör oldu.

Foucault'nun eserlerinin dört ana eksenini; Tıp-Delilik, Bilim-Bilgi, Gözetim-Hapishane, Cinsellik-Aile şeklinde sıralamak mümkündür. Bu eksende ele aldığı Deliliğin Tarihi adlı çalışmasını tamamladıktan sonra Clermort-Ferrand Üniversitesi’nde psikoloji dersleri vermeye başlayan Foucault, daha sonra ise aynı üniversitede felsefe bölümünün başına geçti. 1970 yılında ise Fransa’nın en prestijli kurumlarından Collège de France’ta kendisi için kurulan “Düşünce Sistemleri Tarihi” kürsüsüne seçildi. İktidar çözümlemeleriyle ilgili önemli çalışmalar yapan Foucault, dünyaya mal olan bir düşünür haline geldi. İktidar ilişkileri, teknikleri, stratejileri ve taktiklerinin; yani modern Batı toplumlarında öznelliği kurma biçimlerinin analizini yaptığı ‘Gözetleme ve Cezalandırma: Hapishanenin Doğuşu’ adlı çalışması çok ilgi gördü. İrili ufaklı birçok kitap, makale ve söyleşisi yayımlanan Foucault bu çalışmalarının yanı sıra dünyanın çeşitli yerlerinde dersler verdi. Kendiyle yapılan sayısız görüşmelerde, Sartre gibi düşünce ustalarından ve Derrida gibi meydan okuyuculardan gelen eleştirilere karşı saldırılar yönelterek, aynı zamanda yapısalcı ustalar arasında en sözünü sakınmaz polemikçi olduğunu gösterdi. 1984'de Paris'te ölen Foucault, hayatı boyunca adeta dört ana eksene topladığı "iktidar" konularının tarihini yazmış, başka bir deyişle, bu konuların o güne dek "yazılmış tarihlerini" parçalamıştır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Esen Yücel Spahiu, Michel Foucault-Foucaultçu İktidar, Söylem ve Özne Kavramları, Kurgu Dergisi, 19.sayı, 2002

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun