Mezamorta Hüseyin Paşa

  • Görev : Osmanlı kaptan-ı deryası
  • Doğum : Moritanya – Mayorka ?
  • Ölüm : 20 Ağustos 1701 – Pare Adası
  • Defin Yeri : Sakız Adası

Gençliğinde Garp ocaklarına mensup bir denizci olarak İspanyollar’la vuku bulan bir savaşta aldığı yaradan dolayı öldüğü sanıldığından kendisine “Mezamorta” (yarı ölü) lakabı verilen Hüseyin Paşa, on yedi yıl gibi uzun bir esaret döneminden sonra fidye ile kurtarıldı. Cezayir denizcileriyle birlikte Akdeniz’de faaliyet göstermeye başladı ve zamanla Cezayir’in önemli şahsiyetleri arasına girdi. 1689 yılında Kalaylıkoz Ahmed Paşa’nın yerine kaptan-ı derya tayin edilen Hüseyin Paşa, tayin haberi Cezayir’e ulaşmadan önce Cezayir dayısı ve ocak halkı ile aralarında çıkan anlaşmazlık yüzünden ailesini dahi alamadan gizlice oradan ayrılmak zorunda kaldı ve İstanbul’a geldi. Hakkındaki şikayetler üzerine kaptan-ı deryalığa yapılan tayin durduruldu ve Tuna kaptanlığına nakledildi. Ardından Rodos sancak beyliğiyle miri kalyonlar kaptanlığına tayin edildi ve sayıları on olan kalyonların yirmiye tamamlanması için gayret gösterdi. Çok geçmeden emrindeki kalyonlarla birlikte Kaptanıderya Mısırlıoğlu İbrahim Paşa kumandasında Venedik donanmasına karşı Akdeniz’e açıldı. 1692 yılında İskenderiye’ye gönderilen paşa,1695 yılında ise Sakız’ı işgal eden Venedik donanması ile Koyunadaları önünde giriştiği savaşı kazanarak Venedik’in adadan çekilmesini sağladı. Buna mükafat vezir rütbesiyle kaptan-ı deryalığa getirildi.

Kısa sürede hazırlıklarını tamamlayan paşa, garb ocakları donanmasıyla birleşip Venedik donanmasına karşı Midilli’nin Zeytinburnu açıklarında tutuştuğu savaşta büyük bir başarı kazandı. Bu savaşta Osmanlı zayiatı sadece 300 yaralı ve ölü iken Venedik on dört kalyon ve 5000 savaşçısını kaybetti. Bu zafer üzerine İstanbul’a döndüğünde II. Mustafa tarafından büyük bir merasimle karşılandı; kendisine ve beraberindeki kaptanlara hil‘at giydirildi. Karlofça Antlaşması’nın imzalanmasından sonra Hüseyin Paşa Akdeniz’i adalar halkının korsanlarından temizlemekle görevlendirildi. Bu amaçla, rahatsız olmasına rağmen 1701 yılında kalyonlar ve derya beyleri çekdirileriyle birlikte son defa Akdeniz’e açıldı. Pare adasında ise hayatını kaybetti. Mezamorta Hüseyin Paşa, denizlerdeki başarılı harekatları kadar Bahriye’deki ıslahatlarıyla da ün kazanmıştır. Vefatından önce hazırlıklarını tamamladığı Bahriye Kanunnamesi ile Osmanlı kaptan-ı deryaları arasında haklı bir şöhrete ulaşmıştır. İlanı ve uygulanması Abdülfettah Paşa zamanına rastlayan bu kanunname ile deniz işlerinin denizcilikten yetişmiş olanlara verilmesi esas kabul edilmiş, ayrıca Osmanlı donanmasındaki kalyon sayısı en az kırk olarak belirlenmiş ve donanmada terfiler bir nizama bağlanmıştır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Bostan, İdris, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2004, cilt: 29, sayfa: 524 – 526

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun