Meshet Türkleri

  • Önem : Kafkaslar’da yaşayan bir Türk topluluğu
  • Yaşadıkları bölge : Gürcistan
  • İdarecilerin unvanı : Atabeg

Güneybatı Gürcistanın bir bölgesine sonradan gelip yerleşen Türk grupları zamanla bölgenin adıyla anılarak Meshet veya Ahıska Türkleri olarak tanındı. X ve XI. yüzyıllardan itibaren Kıpçaklar Kafkas ötelerinden gelip Kür ile Çoruh boylarına yerleşti, ardından burayı Selçuklular’a bağlı olarak yönettiler. Daha sonra bölgeye hâkim olan İlhanlı, Karakoyunlu ve Akkoyunlu devletlerine bağlandılar. Amasya Antlaşması ile Atabegler yurdu Osmanlı Devleti sınırlarına dahil oldu. 1828-1829 Osmanlı-Rus savaşının ardından bölge Ruslar’ın eline geçti. 1853-1856 savaşı sırasında Ahıskalılar Osmanlı Devleti tarafında yer aldılarsa da savaştan beklenen sonuç elde edilemedi. 1877-1878 harbi sonucunda Kars, Ardahan ve Batum Ruslar’da kalınca Meshet bölgesi ve Ahıska Osmanlı Devleti sınırlarından iyice uzaklaştı. 1917 Rus İhtilâli Meshet Türkleri için de bir ümit ışığı olarak algılandı. Ermeni ve Gürcü çetelerine karşı silâhlanarak bir alay kurdular. Meshet Türkleri, II. Dünya Savaşı öncesi Gürcistan’ın güney ve güneybatısında Türkiye sınırı boyunca uzanan Adigen, Ahıska, Aspinski, Ahılkelek ve Bogdanovka bölgelerinde 212 köyde yaşamaktaydı.

XIX. yüzyılın sonlarına doğru dahi Meshet bölgesini oluşturan en önemli etnik unsur Türk’tü. II. Dünya Savaşı sırasında Stalin’e sunulan tasarıda Gürcistan sınırlarının korunmasını sağlamak amacıyla Ahıska, Adigen, Aspinza, Ahılkelek, Bogdanovka ve Acaristan özerk bölgelerinden Türk, Kürt ve Hemşin ailelerinin Orta Asya’da Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’a göç ettirilmesi yazılıydı. Bu teklif kabul edildi. Meshet Türkleri, içinde bulundukları bu kötü durumdan XX. Parti Kongresi’nin ardından kısmen kurtuldu. 1962’den beri aralıklarla yaptıkları kongrelerinden onuncusunda vatanlarına dönüş için yetkililere baskı kararı alındı. Olayların sonunda 200’den fazla insan öldü. Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği’nden ayrılıp bağımsızlığını kazandıktan sonra Avrupa Konseyi’ne üye oldu. Sovyet hükümeti tarafından yurtlarından göç ettirilen Meshet Türklerini Gürcü uyruğuna geçme hakkı dahil vatanlarına dönüşü ve entegrasyonuna izin veren yasayı kabul etmeyi, , Meshet Türklerinin vatana iade sürecini konseye kabulünden on iki yıl zarfında tamamlamayı taahhüt etti. Ancak aradan geçen yıllar içinde Meshet Türklerinin vatana dönüşü hususunda pek bir gelişme olmadı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Aydın, Mustafa, Meshet Türkleri,  Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2004, c.29, sf. 304-306

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun