Mengü Timur

  • Meslek : Altın Orda Hükümdarı
  • Hükümdarlık Tarihi : 1266
  • Doğum : ?
  • Ölüm : 1281 – 1282 ?
  • Ebeveynler : Togan

Berke Han’ın varis bırakmadan ölmesi üzerine Altın Orda tahtına geçti. Memlük kaynakları, Berke Han’ın ölümü ve Mengü Timur’un tahta çıktığına dair haberler Mısır’a ulaşınca Sultan I. Baybars’ın hem taziye hem kendisini tebrik etmek için saray şehrine elçi yolladığını yazar. Mengü Timur ve Baybars, Memlük Devleti ile Altın Orda Hanlığı arasında daha önce kurulan dostluk ve iş birliğini sürdürmüşler, bu maksatla hemen her yıl birbirlerine karşılıklı elçiler ve kıymetli hediyeler göndermişlerdir. Mengü Timur’un iç ve dış politikada Berke Han’dan farklı bir tutum izlediği söylenemez. Berke Han zamanında başlayan Altın Orda-İlhanlı mücadelesi onun döneminde de kısa aralıklarla devam etti ve bundan her iki taraf da zarar gördü. 1269 yılında yapılan barış antlaşmasından sonra Abaka Han bir daha Altın Orda Hanlığı’nın topraklarına saldırmamıştır. Onun dış siyasetinde daima İlhanlı, Bizans ve papalık ilk sırayı almıştır. Ayrıca Ceneviz ve Venedikliler’le ticari ilişkiler başlatılmış ve Cenevizliler, Kefe’de daha sonra Karadeniz ticaretinde önemli rol oynayacak olan bir koloni kurmuşlardır.

Altın Orda-Memlük iş birliğinin Boğazlar üzerinden gerçekleştirilmesi, İlhanlı Devleti’nin Anadolu’daki nüfuzu ve Batı dünyası ile mevcut ilişkileri dolayısıyla Bizans’a baskı yaparak bu iki devletin bağlantısının zaman zaman kesilmesine yol açmışsa da Altın Orda’nın Bizans’a baskısı genelde Boğazlar yolunun açık tutulmasını sağlamıştır. Mengü Timur’un ordusunun 1269-70 yılında İstanbul’u ele geçirmek amacıyla gerçekleştirdiği sefer o sırada İstanbul’da bulunan Memlük elçisi Farisüddin Mes‘udi tarafından durduruldu. Bizans İmparatoru VIII. Mikhail’i Altın Orda Hanlığı ile ilişkilerini gözden geçirmeye ve ertesi yıl Nogay ile bir dostluk antlaşması imzalamaya yöneltti. İmparator gayri meşru Kızı Euphrosyne’yi Emir Nogay’a verip çeyiziyle birlikte ona kıymetli hediyeler yolladı; bu tarihten itibaren Altın Orda-Bizans ilişkisi olumlu bir seyir takip etti. Boğazında çıkan bir çıban yüzünden ölen Mengü Timur zeki ve adaletli bir hükümdardı. Altın Orda Hanlığı’nda ilk defa kendi adına para bastıran han odur. Memlük kaynakları Mengü Timur’u Müslüman göstermektedir. Ancak onun ya samimi bir Müslüman olmadığı ya da dini hükümleri pek iyi bilmediği veya yeterince önemsemediği söylenebilir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yuvalı, Abdülkadir, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2004, cilt: 29, sayfa: 138

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun