Mehmet Zeki Oral

Mehmet Zeki Oral
  • Meslek : Müzeci ve Türk kültür tarihçisi
  • Doğum : 1901 - Sinop, Boyabat-Nefsicuma köyü
  • Ölüm : 3 Ekim 1962
  • Başlıca Eserleri : İlkokullarda Sosyal İşçimenikler, Tokatlı Aşık Nuri, Niğde Tarihi Tetkiklerinden Hüdavend Hatun Türbesi ve Hayatı, Hazret-i Mevlana Dergahındaki Şaheserlerden Nişantaşı, Niğdeli Şair ve Aşıklardan Orta Köylü Aşık Tahiri, Anadolu Köylerinde Gençler Birliği

Türk kültür tarihine önemli katkılar sunan Mehmet Zeki Oral’ın eğitim hayatına Boyabat Rüşdiyesi’nde başladı. İkinci sınıfta iken tasdiknâme aldı ardından Kastamonu Muallim Mektebi’ne kaydoldu. Çalışkanlığı ile dikkat çeken Mehmet Zeki’ye “zeki” adı hocası tarafından verildi. Bundan sonra da Mehmet Zeki olarak anıldı. Kastamonu Muallim Mektebi’nden mezun olunca Boyabat’ın Cumaköyü İlkokulu’na tayin edildi. Boyabat Merkez Mektebi, Ayancık Merkez Mektebi başmuallimliği, Boyabat Merkez başöğretmenliğine ve aynı zamanda Maarif memurluğu görevlerini icra etti. Sırasıyla Tokat ve Niğde ilköğretim müfettişliğine, Konya Müzesi müdürlüğüne tayin edildi. Müze müdürlüğü yaparken Beyşehir gölü üzerindeki adacıkta Selçuklu dönemine ait Kubâdâbâd Sarayı’nın kalıntılarını buldu. Bu önemli önemli keşfi üzerine makaleler kaleme aldı. Bu keşfi aynı zamanda başka araştırmacılar tarafından yeni kazılar yapılarak Selçuklu sanatı hakkında pek çok yeni bilgiler elde edilmesini de sağladı. Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü arşiv şefliğine ve ardından Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşiv ve Neşriyat müdürlüğüne tayin edilen Mehmet Zeki buradan emekliye ayrıldı.

Görevleri sırasında birçok yer gezen ve buralarla ilgili çok sayıda makale kaleme alan Mehmet Zeki Oral, ilköğretim müfettişi iken gittiği köy ve kasabalarda halk bilgisi, halk edebiyatı ve Türk kültürüyle ilgili çeşitli bilgileri derledi. Özellikle tarihî eserlerin, kitâbelerin, mezar taşlarının, berat, ferman gibi belgelerin hak ettiği değeri görmediğini, dışarıdan müdahaleye maruz kaldığını, ortadan kaybolduğunu görerek bu durumu düzeltebilmek için büyük hizmetlerde bulundu. Niğde Müzesi’ni kuran Mehmet Zeki Oral’ın Akpınar mecmuasında yayımlanan “Niğde Tarihi” başlıklı makaleleri önemli çalışmaları arasında yer aldı. Bir kısmı basılı on dört eseri, 100’den fazla makalesi olan Mehmet Zeki Oral’ın Akpınar Mecmuası, Anıt, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi, Türk Etnografya, Konya, Vakıflar, Türk Yurdu dergilerinde, Türk Tarih Kurumu belletenleri, Türk Tarih kongreleri, I. Türk Sanatları Kongresi, Türk Folklor Araştırmaları, İstanbul Enstitüsü Mecmuası, Fatih ve İstanbul ile Konya Zafer ve Niğde gazetelerinde yazıları çıktı. Ayrıca Anıt dergisinde Mehmet Yusufoğlu ve Anıt imzası ile yazılar yazdı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Kunt, Halil İbrahim, Mehmet Zeki Oral, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2007, Cilt:33, sf:355-356

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun