Mehmet Rıfat Börekçi

Mehmet Rıfat Börekçi
  • Önem : Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Diyanet İşleri Bakanı
  • Doğum : 1860 - Ankara Vilayeti (Osmanlı İmparatorluğu)
  • Ölüm : 5 Mart 1941 - Ankara (Türkiye Cumhuriyeti)
  • Görev süresi : 1 Nisan 1924 - 5 Mart 1941
  • Yerine gelen : Mehmed Şerafeddin Yaltkaya

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Diyanet İşleri Bakanı olan Rıfat Börekçi, Ankara’da dünyaya geldi. Asıl adı Mehmed Rıfat’tır. İlk eğitimini sıbyan mektebinde alan Börekçi, daha sonra ise Ankara Rüşdiyesi’ni tamamladı. Eğitimini tamamlamasının ardından İstanbul’a gitti ve Beyazıt dersiamlarından Atıf Bey’in derslerine katılarak icazet aldı. İlerleyen dönemlerde Ankara’ya dönen Börekçi, açılan bir imtihanı kazanarak Fazliye Medresesi’ne müderris oldu. Takvimler 22 Ekim 1898 gününü gösterdiği sıralar ise Ankara İstinaf Mahkemesi üyeliğine tayin edildi. Yaklaşık altı yıl sonra bu görevi sona eren Börekçi, kısa bir süre sonra tekrardan aynı göreve getirildi ve 18 Mart 1907 yılına karar bu vazifeyi sürdürdü. Aynı yıl içerisinde Ankara müftüsü oldu. Görevleri esnasında kendisine sırasıyla mûsıle-i sahn ve mûsıle-i Süleymâniyye Bursa müderrislikleri, İzmir pâye-i mücerredi ve mahreç pâyeleri verildi. Son olarak bir de nişân-ı Osmânî aldı.

Kurtuluş Savaşı sırasında Anadolu’daki Kuvayi Milliye’yi hareketini destekleyen ve Milli Mücadele’nin meşru olduğuna dair fetva vererek Ankara'nın meşruluğu noktasında önemli çalışmalarda bulunan Börekçi, Milli Mücadele’nin ilk yıllarında Ankara Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ni kuran ve bu cemiyetin başkanı olarak aktif çalışmalarda bulundu. 23 Nisan 1920’de Menteşe’den (Muğla) mebus seçilerek ilk meclise katıldı. Bu arada Şeyhülislâm Dürrîzâde’nin İngilizler’in baskısıyla Milli Mücadele aleyhinde verdiği fetvayı reddeden bir fetva verdi. Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde neşredilerek yurdun her tarafına dağıtılan bu fetva halkın Milli Mücadele etrafında toplanmasında son derece etkili oldu. Bunun üzerine İstanbul hükümeti tarafından 25 Nisan 1920’de müftülük görevinden azledildi. Ayrıca I. Örfî İdare Dîvân-ı Harbi tarafından Milli Mücadele’ye destek olduğu gerekçesiyle idamına ve mallarının müsadere edilmesine karar verildi. Ancak Ankara hükümeti Rıfat Efendi’yi derhal müftülük görevine iade etti. Altı ay Manisa mebusu olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde çalışan Rıfat Efendi müftülük görevini tercih ederek 27 Ekim 1920’de mebusluktan ayrıldı. Diyanet İşleri Bakanlığı’nın kurulması üzerine ise 31 Mart 1924 tarihinde ölümüne kadar sürdüreceği Diyanet İşleri Bakanlığı görevini sürdürdü.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ertan, Veli, Rıfat Börekçi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1992, c.6, sf.325-326

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun