Mehmet Rakım Elkutlu

Mehmet Rakım Elkutlu
  • Meslek : Türk bestekarı
  • Doğum : 1871 - İzmir
  • Ölüm : 4 aralık 1948 - İzmir
  • Ebeveynler : Şuayb Efendi, Sıdıka Hanım
  • Başlıca Eserleri : Hüseyin Mayadağ, Kerim İleri, Hafız İsmail Özses, Mualla Geçergün

Yaşadığı dönemin önemli bestekarlarından olan Mehmet Rakım Elkutlu, öğrenimini İzmir İdadisi’nde tamamlarken, Zağralı müderris İsmail Efendi’den dini ilimler tahsil etti. Yedi yaşlarında iken, Neyzen Emin Dede’den musiki dersleri alarak kısa zamanda belli bir seviyeye geldiğinden dergahtaki ayinlere katılmaya başladı. 17 yaşında mevlevihanenin na‘thanlığına, 28 yaşında ise kudümzenbaşılığına getirildi. İzmir’in Yunanlılar’dan kurtarılmasından sonra adliyede başladığı Mahkeme-i Şer‘iyye Dairesi’ndeki vazifesinin dışında hayatının son günlerine kadar bu görevini sürdürdü. Ölümü üzerine Hisar Camii’nde kılınan cenaze namazı esnasında civardaki açık bir radyodan, Rakım Hoca’nın bayati makamında bestelemiş olduğu, “Bana hiç yakışmıyor böyle intizar şimdi. Matemzede gönlümde hayat bir mezar şimdi” mısraları ile başlayan eserinin okunması, namaza katılan cemaatin gözyaşlarını çoğaltan bir hâtıra olarak hafızalardadır.

Rakım Efendi bestekarlığı, hanendeliği ve hocalığı ile zamanının önemli musikişinasları arasında yer almış bir sanatkardır. Büyük bestekar olmak için her formda eser vermenin gerekli olduğu fikrini savunan Rakım Hoca dini ve din dışı sahada ayin-i şerif, tevşih, durak, ilahi, beste, ağır semai, yürük semai, şarkı, türkü, marş, peşrev ve saz semaisi formlarında kendi ifadesine göre 600’e yakın eser bestelemiştir. Musiki nazariyatındaki derin bilgisine ve hisar-aşiran adlı yeni bir makam terkip etmesine rağmen nota öğrenmemiştir. Nota öğrenmemesinin sebebi ise herhalde meşk geleneğine verdiği önemdir. Eski musikişinaslar tarafından eserler meşk yoluyla, yani şifahî olarak ustadan çırağa aktarılmak suretiyle ezberletilerek öğretildiğinden nota eserin ezberlenmesine mani bir unsur olarak görülürdü.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sezgin, Bekir Sıtkı, Mehmet Rakım Elkutlu, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1995, c. 11, sf. 55-56

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun