Mehmet Necati Lugal

  • Meslek : Arap-Fars dilleri ve edebiyatları âlimi
  • Doğum : 2 Nisan 1881 - İstanbul
  • Ölüm : 23 Mart 1964

Resmî tahsili yanında Kur’ân-ı Kerîm’i ezberlediği gibi dönemin tanınmış hocalarından ders alan Mehmet Necati Lugal, şeyhülislâm Mûsâ Kâzım Efendi’den Arapça ve Farsça öğrendi. Metafizik, İslâm düşüncesi ve edebiyatı hakkında geniş bilgi sahibi oldu. Medreseden mezun olduktan sonra Dârülmuallimîn’de ders verdi ve Beyazıt Camii’ndeki dersiâmlar arasında yer aldı. Balkan Savaşı sırasında babası ile birlikte hacca gitti. Mercan İdâdîsi’nde, İstanbul Sultânîsi’nde, Soğukçeşme Askerî Rüşdiyesi’nde, Kuleli Askerî İdâdîsi’nde, Dârüşşafaka’da ve İstanbul’daki yüksek medreselerde dinî ilimlerle Arapça ve Farsça hocalığı yaptı. Harbiye Nezâreti tarafından açılan imtihanı kazanarak Almanya’daki Türk öğrencilere Türkçe ve dinî ilimler hocası ve müfettiş olarak tayin edildi. Bu görevi sırasında Alman şarkiyatçılarının dikkatini çekti. I. Dünya Savaşı’nın ardından Hamburg Üniversitesi Doğubilim Enstitüsü’ne davet edildi. Kısa bir süre ilmî yardımcılıktan sonra aynı enstitüde Türk ve Fars dili ve edebiyatları okutmanlığına getirildi. II. Dünya Savaşı’nın başlamasına kadar bu görevde kaldı. Beyazıt Umumi Kütüphanesi müdürü olarak da görev yapan Lugal dönemin Maarif vekili Hasan Âli Yücel’in emriyle Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Klasik Şark Dilleri Kürsüsü profesörlüğüne tayin edildi.

İyi bir medrese öğrenimi gören, sürekli okuyan, alçak gönüllülüğü ve sade yaşayışı ile dikkati çeken Necati Lugal mesaisini, Türk tarih ve kültürüne ait değerli eserlerin neşrini yapmaya ve bunları Türkçe’ye çevirmeye adadı. Aydın Sayılı ile birlikte Fârâbî’nin “halâ” üzerine makalesini ve “Fârâbî’nin Tabiat İlminin Kökleri Hakkında Yüksek Makaleler Kitabı”nın Arapça metinleriyle birlikte tercümelerini yayımladı.  Necati Lugal’in Türkçe’ye çevirdiği eserler arasında Firdevsî’nin Şâhnâme’si başta gelir. Yine Şark İslâm klasikleri arasında çıkan Tezkire-i Devletşah da önemli tercümelerindendir. Alman Araştırma Kurumu’nun Almanya’da bulunan Doğu ülkeleriyle ilgili yazmaların kataloglanması projesinin Frankfurt Üniversitesi’ne düşen Arapça yazmaların kataloglarının çıkarılması çalışmasına katıldı. Türkiye’ye döndü. Türk Tarih Kurumu’nda Doğu dilleri ve edebiyatları eserleri uzmanı oldu. Ancak bu görevi çok sürmedi. Yaş haddini kaldıran yeni üniversiteler kanununun çıkması üzerine Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Klasik Türkçe Metinler Kürsüsü hocalığına getirildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Lugal, Mihin, Mehmet Necati Lugal, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2003, Cilt:27, sf:218-219

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun