Mehmet Besim Darkot

Mehmet Besim Darkot
  • Önem : Cumhuriyet döneminin ilk büyük coğrafyacılarından biri
  • Doğum : 17 Şubat 1903 - Üsküdar, İstanbul
  • Ölüm : 1 Nisan 1990 - İstanbul

Coğrafya alanında ülkemizin yetiştirdiği büyük değerlerden biri olan Mehmet Besim Darkot İstanbul Erkek Muallim Mektebi’nde okudu. 1923’te mezun olduktan sonra ilkokul hocalığı yaparken bir yandan da Dârülfünun’un Coğrafya Dârülmesâisi’ne devam etti. Okul bitirince Fransa’ya gönderildi ve Strasbourg Üniversitesi’nde eğitim gördü. “Cezayir Yüksek Ovaları” adlı tezle “yüksek etüt diploması” aldı. Türkiye’ye döndükten sonra Dârülfünun’da müderris muavin vekili olarak göreve başladı. 1933’te “Kurak Bölgeler Morfolojisi” başlıklı teziyle doktor unvanını aldı. İstanbul Üniversitesi’nde Türkiye ve Ülkeler Coğrafyası doçentliğine tayin edildi. 1940’ta profesörlüğe, 1956’da da ordinaryüs profesörlüğe yükseltildi. Yayın hayatına erken başlayan Darkot, önce İlk Mekteplerde Coğrafya Muallim Kitabı adlı eserini yayımladı. İlkokul çocuğuna coğrafyanın nasıl öğretileceğini anlatan pedagojik nitelikteki bu esere mükâfat verildi. Coğrafî Araştırmalar adlı eserinde boğazların menşeinden başka Türkiye’de iklim değişiklikleriyle ilgili olarak meydana gelen morfolojik şekillenmeler, Ege haliçlerinin oluşumu gibi konularda orijinal görüşler ortaya koydu. Türkiye’de sıcaklığın ve yağışların dağılışı çalışmaları ve ilk renkli “Türkiye Yağış Haritası” önemlidir. Ülkemizde ilk defa gerçek izotermler denemesini yaptı.

Ankara’da toplanan ve özellikle coğrafî bölge sınırlarının çizilmesi üzerinde duran I. Coğrafya Kongresi’nde çok etkili bir rol oynayan Darkot’un hazırladığı bölge ayrımı kabul edildi. Yayınları arasında öğrenci kitapları da önemli bir yer tuttu. Bu yayınlar serisine ilk önce derslerinde okuttuğu Kartoğrafya Dersleri adlı eserle başladı.  Bunun arkasından Ekonomik Coğrafya, Avrupa Coğrafyası ve Türkiye İktisadi Coğrafyası’nı yayımladı, emekli olduktan sonra da bu diziye Ege Bölgesi Coğrafyası ve Marmara Bölgesi Coğrafyası’nı ekledi. Çalışmaları arasında yer alan ve Millî Eğitim Bakanlığı’nca bastırılarak okullara dağıtılan 1/800.000 ölçekli renkli Türkiye duvar haritası ile 1954’te hazırladığı “Balkan Yarımadası Haritası” en önemlileridir. Besim Darkot, Türk coğrafyacılarının fazla ilgilenmedikleri “sema hareketleri”ne de eğildi ve bu konuda “Kâtib Çelebi-İbrâhim Müteferrika ve Sema Hareketleri”, “Sema Hareketleri ve Doğu Âlemi” adlarını taşıyan iki makale yayımladı. 1973’te emekli olan Darkot vefatının ardından Karacaahmet Mezarlığı’na defnedildi. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Tuncel, Metin, Mehmet Besim Darkot, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt:8, 1993, s:500-501

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun