Mehmet Ali Ağakay

Mehmet Ali Ağakay
  • Meslek : Türk dilbilimci, hekim
  • Doğum : 1893 - Girit
  • Ölüm : 1965 - Ankara
  • Başlıca Eserleri : Kelime Yapma Yolları, Türkçe Sözlük, Yakın Anlamlı Kelimeler Sözlüğü, Fransızca-Türkçe Sözlük

Türkçe sözcük ve deyimlerin derlenmesinde önemli çalışmalar yapan Türk dilbilimci Mehmet Ali Ağakay Girit’te doğdu. Öğretim hayatına Hanya’da başladı, ortaöğrenimini İzmir’de tamamladı. Daha sonra ise eğitimine Askeri Tıbbiye’de devam etti , ancak Balkan Savaşı’nın patlak vermesi üzerine hekim yardımcısı olarak orduya katıldı. Birinci Dünya Savaşı’nda da görev yaptıktan sonra Askeri Tıbbiye’ye dönerek eğitimini 1917 yılında tamamladı. Ulusal Kurtuluş Savaşı’ndaki hizmetlerinden ötürü kendisine İstiklal Madalyası takdim edildi. Savaşın nihayete ermesinin ardından çeşitli yerlerde doktorluk görevini icra etti. 1936 yılında Türk Dil Kurumu’na girdi ve terim Kolu’nda çalıştı. 1937-1946 yılları arası Gaziantep milletvekilliği yaptı. 1941 yılında TDK Sözlük Kolu başkanlığına getirildi. Üstlendiği bu görevi 1962 yılına kadar sürdürdü. TDK Onur Üyesi olan Ağakay Ankara’da vefat etti.

Mehmet Ali Ağakay’ın 1936 yılında dil konusunda yazdığı birkaç yazının Atatürk’ün dikkatini çekmesi üzerine TDK’ye alınması, yaşamının son anına kadar devam edecek titiz bir çalışmanın başlangıcı oldu. İlk baskısı 1945 yılında yapılan, daha sonra her baskıda biraz daha olgunlaştırarak genişlettiği “Türkçe Sözlük” en önemli çalışmalarından biridir. Ağakay bu sözlükle “Dil Devrimi”nin başlamasından on üç yıl sonra daha önceki sözlüklerde bulunmayan binlerce deyimi ve terimi ilk kez topladı. Sözlük düzenleme yöntemlerine yenilikler getiren Mehmet Ali Ağakay, 1962 yılında yayımlanan Fransızca-Türkçe Sözlük, alanındaki boşluğu dolduran önemli bir yapıt sayılmaktadır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Şükrü Haluk Akalın, Atatürk’ün El Yazısıyla Dil Çalışmaları, Türk Dili Dergisi, sayı.707, 2010

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun