Mehmed Şerif Paşa

Mehmed Şerif Paşa
  • Meslek : Siyaset adamı
  • Doğum : 13 Ocak 1865-İstanbul
  • Ölüm : 22 Aralık 1951

Kürt diplomasi tarihinde çok özel şartlarda siyasî tavır koyan, birçok Osmanlı aydınından biri olan Mehmed Şerif Paşa Paris Saint-Cyr Harp Okulu’nda okurken Paris Sefâreti ikinci kâtipliğinde memuriyete başladı. Sırasıyla Brüksel Sefâreti ataşemiliterliğine, Stockholm ortaelçiliğine tayin edildi. İttihatçılar tarafından jurnalci diye suçlanan Mehmed Şerif Paşa, Paris’te İttihatçılar’a karşı neşriyata başladı. Muhaif düşüncelerle yayımladığı bütün dergi, risâle ve kitapların Türkiye’ye sokulması yasaklandı. 12 Ocak 1919’da toplanan Paris konferansında, Kürt Halkının Talepleri Üzerine Muhtıra adıyla on dört sayfadan oluşan bir metin neşretti. Bu metne göre Urfa’nın bir kısmı, Diyarbakır ve Tunceli’nin doğusu, Van gölünün doğusu ve güneyi ile Kirmanşah’tan daha kuzeydeki Irak topraklarına Kürdistan adını veriyordu. Mehmed Şerif Paşa, Kürtlerin yaşadığı bölgelerin Osmanlıya kalması halinde hiçbir iddiada bulunmayacaklarını söylüyordu. Ancak aksi halde, bu bölgeler Ermenistan’a verilecek olursa Kürtlerin de bağımsız bir Kürdistan kurmaları gerekeceğini ileri sürdü. Sadece kendi imzası ile sunduğu bu muhtıra Kürtler tarafından desteklenmeyecek hatta Şerif Paşanın siyasi hayatının sonlanmasına neden olacaktı.

Kürt hakları ve kurulabilecek Kürdistan sınırları konusunda tek başına söz sahibi olma durumuna sıcak bakmayan Kürtler arasında Şerif Paşaya karşı tepkiler oluşmaya başladı. Kürt delegeliği Kürt Teâlî Cemiyeti ile Vilâyât-ı Şarkıyye Müdâfaa-i Hukūk-ı Milliyye Cemiyeti’nin şubeleri tarafından reddedildi. Hemen hemen her gün gazetelerde Şerif Paşa hakkında ve Kürt Teâlî Cemiyeti aleyhinde yazılar çıkıyordu. Kürt ileri gelenlerinin Osmanlı Devleti’ne olan bağlılıklarını bildirdiği bu yeni ortamda Şerif Paşa bir açıklama yapmak mecburiyetinde kaldı. Gazetelere Kürt delegesi başkanlığından istifa ettiğini bildiren bir açıklama gönderdi. Açıklamasında hilâfet ve saltanata olan bağlılığını vurgulayan Şerif Paşa zararlı fikirleri ve ayrılıkçı düşünceleri reddederek, bir Müslüman olarak hiçbir siyasî fırkanın tesir ve nüfuzuna kapılmadan bütün gayret ve mesaisini hilâfet hukukunun korunmasına harcayacağını bildirdi. İstanbul gazetelerinde yayınlanan bu açıklama ile Şerif Paşa’nın siyasi mücadelesinin neticesi oldu. Siyasi hayatına İttihatçılık’la başlayan Şerif Paşa bir yıl bile dolmadan muhalif düşünceye döndü, özel şartlarda muhalefetten ayrılıkçılığa geçti, bu da ancak iki yıl sürdü. Bundan sonra ölünceye kadar ciddi bir siyasî faaliyette bulunmaması bunun açık delilidir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Birinci, Ali, Mehmed Şerif Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2010, c.39, sf.1-2

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun