Mehmed Ağa Külliyesi

Mehmed Ağa Külliyesi
  • Yaptıran Kişi : Dârüssaâde ağası Habeşî Mehmed Ağa
  • Yapan : Mimar Dâvud Ağa
  • Yapılış Tarihi : 1585
  • Yer : Fatih-Çarşamba

Külliye cami, tekke, türbe, çifte hamam, medrese ve iki çeşmeden oluşur. Külliye yapılarından medrese ve tekke günümüze kadar gelememiş olan yapılardır. Etrafı duvarlarla çevrili üç kapılı bir avlunun ortasında yer alan cami, mihrap yönü çıkıntılı kare planlı harimle onun önünde yer alan beş birimli bir son cemaat yerine sahiptir. Girişin sağında ve solunda ahşap sütunlar üzerinde yine ahşaptan ajurlu korkulukları bulunan iki mahfil yer alır. Kapının iki yanında yer alan birer merdivenle bu mahfillere çıkılır. Kare planlı harim, sekiz adet duvar pâyesi üzerinde sivri kemerlere oturan tek kubbe ile örtüldü. Harim beş sıra pencereyle aydınlatıldı. Geometrik düzenlemeli iki iri rozetle süslü mihrap üçgen bir tepelikle taçlandırıldı. Yapıda görünümü zenginleştiren çini ve kalem işi süslemeler bulunur. Cami içinde yer alan kütüphanede 204 adet kitap bulunmaktaydı. Bunlar 1914’te Sultan Selim, 1920’de Murad Molla ve 1949’da Süleymaniye Kütüphanesi’ne nakledildi. Caminin doğu ve batı avlu kapıları yanında birer çeşme vardır. Her ikisi de klasik üslûpta yapılmış sivri kemerli nişli olup bugün harap durumdadır.

Külliyenin mimari programı içinde başından beri mevcut olan tekke fonksiyon açısından camiyle bir bütün teşkil eder. XIX. yüzyıl ortalarına kadar Halvetî ve Bayramî tarikatları arasında birçok defa el değiştiren tekke kısa bir süre Kādirîliğe, son olarak da Halvetîliğin Sünbülî koluna bağlandı. Tevhidhâne olarak kullanılan camide cumartesi günleri âyin icra edilmekte ve tekkenin diğer birimleri camiden bağımsız bir kitle oluşturmaktaydı.
Mehmed Ağa’nın caminin güneydoğusunda yer alan tek sandukalı sade türbesi kesme taştan inşa edildi, dikdörtgen planlı yapının köşeleri yuvarlak sütunlarla yumuşatıldı. Caminin kuzeybatısında bulunan hamam çifte hamam olarak tasarlandı. Caminin doğusunda yer aldığı bilinen, fakat günümüze ulaşmayan medreseden vakfiyede on odalı dârülhadis diye bahsedilir. 1894 depreminde hasar gören yapı 1896 yılında tamir edildi, daha sonra kadro dışı bırakıldı. 1918’de muhacirler tarafından işgal edilen yapı zaman içinde ortadan kalktı. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Gündüz, Filiz, Mehmed Ağa Külliyesi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2003, c.28, sf. 431-432

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun