Matrakçı Nasuh

Matrakçı Nasuh
  • Doğum : 1480
  • Ölüm : 28 Nisan 1564
  • Meslek : Matematikçi, Osmanlı tarihçisi, hattat

Matrakçı Nasuh, Osmanlı tarihçisi ve matematikçi. Cemalü’l-küttab ve Kemalü’l-hussab adlı eserini Yavuz Sultan Selim döneminde telife başladı ve ona ithaf etti. 1530 yılının Ağustos ayında Kanuni Sultan Süleyman’ın oğulları Mustafa, Mehmed ve Selim için yapılan muhteşem sünnet düğünü münasebetiyle Atmeydanı’nda düzenlenen şenliklerde içinde topları, darbezenleri ve bir hisar için gerekli olan bütün malzemesiyle kağıttan iki yürür hisar yaptı ve bu hisarlardaki askerler bir savaş gösterisi sundu. Nasuh, geometride uzunluk ölçülerini gösteren cetveller hazırladı ve bu konuda kendinden sonra gelenlere önderlik etti. Ayrıca iyi bir hattat ve minyatür sanatçısıdır.

HAYATI 

Hayatı hakkındaki bilgiler oldukça azdır. Nerede, hangi tarihte doğduğu bilinmiyor. Kendisinin bulduğu matrak oyunu nedeni ile ‘’Matrakçı’’ bazı kaynaklarda ise ‘’Silahşör’’ unvanı ile anılmaktadır. Kendi ifadelerinden ailesinin ve kendisinin Bosnalı olduğu bilinmektedir. Büyük ihtimal dedesi yahut babası devşirme olan Nasuh küçük yaşta saraya alındı ve II. Bayezid zamanında Enderun’da eğitim gördü. Bu esnada saray hocası olan Sai’nin de talebesi oldu. Bu sıralarda da iyi bir silahşör olarak ün kazandı. 1530 yılında Kanuni Sultan Süleyman’ın emri ile İslam tarihini Arapça’dan Türkçe’ye çevirmeye başladı ve silahşörlük ile ilgili ‘’Tuhfetü’l Guzat’’ adlı eserini kaleme aldı. 1534 yılında Kanuni Sultan Süleyman’ın çıktığı ilk İran seferine katılan Matrakçı Nasuh, İstanbul’dan Tebriz’e oradan Bağdat’a ve Bağdat’tan yine Tebriz üzerinden İstanbul’a kadar konup göçülen menzillerin minyatürlerini hazırladı. Matrakçı Nasuh’un hayatının daha sonraki yılları hakkında bilgi yoksa da kaleme aldığı tarihin 1561 yılına kadar gelmesi onun yoğun ve meşgul olduğuna işaret etmektedir. 28 Nisan 1564 tarihinde öldüğü zaman muhtemelen Istabl-ı Amire kethüdalığında bulunyordu.

Cemâlü’l-küttab ve kemalü’l-hüssab, 1517 yılında yazdığı matematiğe dair bu eserin 1559’da istinsah edilmiş bir nüshası günümüze ulaşmıştır. Mecmau’t Tevarih, yaratılıştan Hz. Süleyman’ın ölümüne kadar olan dönem eserin 1. cildini oluşturmakta ve bunun iki nüshası Viyana Milli Kütüphanesi’nde bulunmaktadır. 2. cilt, efsanevi İran Kralı Keykubad’ın hükümdarlığı ile başlayıp Sasani Hükümdarı Nuşirevan devri olaylarıyla sona ermektedir. 3. Cilt ise Hz. Muhammed’in doğumuyla başlıyor. Bu cildin Ertuğrul Gazi zamanına kadar gelen bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi’ndedir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yurdaydın, G.Hüseyin, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 28, 2003

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun