Masonluk

  • Önem : Dünyanın en yaygın ve kısmen gizli loca örgütlenmesi, Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Topluluğu’nun öğreti ve uygulamaları
  • Temel kanunları hazırlayan : Rahip James Anderson
  • Tarih : 1723

Fransızca “duvar ustası” anlamına gelen maçondan türetilen ve farmason da denilen masonlarda Tanrı’ya, Tanrı’nın evrenin ulu mimarı olduğuna ve ölümden sonra bir hayatın bulunduğuna inanmak önemlidir. Modern masonluğun temeli Ortaçağ İngilteresi’nde duvarcı ve katedral inşaatçısı meslek birliklerinin gelişmesine dayanır. Zamanla katedral inşaatlarının azalması üzerine amelî masonların oluşturduğu localar, üye sayılarını koruyabilmek için başka meslek gruplarından “kabul edilmiş” üyeler almaya başladılar. Böylece masonlar amelî ve kabul edilmiş olarak iki şekilde anıldı. Kudüs’teki Süleyman Mâbedi masonluk mesleğinin başlangıcı olarak benimsenir. Bu mâbedin mimarı olduğu kabul edilen Hiram Usta da masonluğun pîri sayılır. Masonluk esaslarına uygun bir hayat tarzının sürdürüldüğü yer olan locaların yıldızlı tavanı gökyüzünü, dolayısıyla masonluğun bütün insanlığı kuşatmasını, siyah-beyaz damalı yer döşemesi iyi-kötü, sıcak-soğuk gibi zıtlıkları temsil eder. Locadaki iki büyük tunç sütundan soldaki gücün, sağdaki devamlılığın sembolüdür. Loca dünyanın sembolü, masonun kalbi de locanın sembolüdür. Çoğu ülkelerde çıraklık, kalfalık ve ustalık şeklinde üç aşamalı bir süreç ihtiva eden yapılanma 33. derecede son bulur.

Londra’da dört büyük mason locasının birleşmesiyle 1717’de Londra Büyük Locası kuruldu. Masonluk, 18. yüzyılın başlarında Fransa’ya girişiyle Aydınlanma Çağı’nın kavramları çerçevesinde siyaset dışı yapısından uzaklaştı. Bunun sonucu olarak Fransız masonları 1789 Fransız İhtilâli’nde etkili oldu. Aynı dönemde masonluk, İskoç ve York geleneği olmak üzere günümüze kadar devam eden iki ana sisteme ve kola ayrıldı. İskoç kolu Fransız, York kolu Anglo-Sakson motiflerini taşır. Masonluğun sloganlarından biri olan ve Tanrı için kullanılan “evrenin ulu mimarı” ifadesi öğretide yer alır. Anglo-Sakson masonluğu daha sonra kendi içinde İskoç, İrlanda ve İngiliz localarına ayrıldı. Masonluk önceleri sadece Hristiyanlara ait bir yapılanma iken 19. yüzyıldan itibaren Yahudiler, Müslümanlar ve diğer din mensupları da bu örgütlenmeye kabul edildi. I. Dünya Savaşı sonrasında üye sayısı arttı. Günümüzde masonluk, dünya çapında altı milyon civarında mensubu bulunan evrensel bir örgütlenme haline geldi. I. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan Arap devletlerinde ve diğer İslâm ülkelerinde masonluk Siyonizm hareketleriyle ve özellikle İsrail Devleti’nin kuruluşuyla ilişkilendirilerek Yahudilerin İslâm’a karşı bir komplosu ve Avrupa sömürgeciliğinin İslâm ülkelerine yönelik bir aracı olarak değerlendirildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Azmi, Masonluk, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2003, cilt.28, sf.95-99
 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun