Manastırlı Mehmed RIfat

  • Meslek : Osmanlı'da asker, tiyatro yazarı, dilci
  • Doğum : 1851 - Manastır, Makedonya
  • Ölüm : 1907 - Halep
  • Başlıca Eserleri : Tiyatro: Görenek, Ya Gazi ya Şehid, Hükm-i Dil, Pakdâmen Dil: Usûl-i Bedâyi, Külliyyât-ı Kavâid-i Osmâniyye, Mükemmel Osmanlı Sarfı

Osmanlı'da asker kimliğiyle öne çıkan ancak tiyatro alanında yaptığı yazı çalışmalarıyla tarihte yer edinen Mehmed Rıfat, Manastır’da dünyaya geldi. Adının önündeki Manastırlı lakabını doğduğu şehirden aldı. Atina muhacirlerinden alay kâtibi Raşid Efendi’nin oğlu olan Mehmed Rıfat, Mekteb-i Harbiye’de eğitim aldı ve buradan kurmay yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Aynı okula öğretmen olarak atandı, bir süre sonra ise kolağalığına terfi etti. Binbaşılığa yükseldikten sonra çıkan Osmanlı-Rus Savaşı’nda esir düşen Paşa, savaşın bitimiyle barış antlaşmasının ardından İstanbul’a döndü. Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilmesi sürecinde rol oynayanlardan olduğu için II. Abdülhamid tarafından İstanbul’da bulunması uygun görülmedi. Rütbesinin kaymakamlığa yükseltilmesinin ardından Şam fırkasına tayin edilen Mehmed Rıfat, bir daha İstanbul’a dönmedi ve son görev yeri olan Halep’te vefat etti.

Mehmed Rıfat’ın edebiyata ilgi duymasında ve bu ilginin yayın hayatına dönüşmesinde kuşkusuz ki Namık Kemal’in etkisi büyüktür. Yazılarını İbret gazetesinde yayınlamaya başlayan Mehmed Rıfat, "Bir Asker" mahlasıyla yazılar yazdı. Askerlik mesleğinden edindiği tecrübelerden kaynaklı, askeri bilgilerin geliştirilmesi ve milli duyguların güçlenmesi adıyla Çanta dergisini çıkarttı, bundan dolayı kendisinden bir süre "Çanta müellifi" olarak söz edildi. Dil üzerine de önemli çalışmalarda bulundu. Edebiyat içerisindeki tiyatro türünde önemli eserler ortaya koyan Mehmed Rıfat, Namık Kemal’in kendisinde uyandırdığı edebiyat aşkıyla kendi başına ve Hasan Bedreddin ile tiyatro eserleri kaleme aldı ve çeşitli çeviriler yaptı. 1873-1879 yılları arasında yayımlanan bu eserleriyle kuruluş aşamasındaki Türk tiyatro edebiyatına önemli katkılar sağladı.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Âlim Kahraman, Manastırlı Mehmed Rıfat, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2003, cilt.28, sf.519-520

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun