Malcolm X

Malcolm X
  • Doğum Tarihi : 19 Mayıs 1925
  • Ölüm Tarihi : 21 Şubat 1965
  • Doğum Yeri : Omaha, Nebreska, ABD
  • Meslek : Politikacı
  • Ölüm Yeri : New York, ABD

Amerikalı siyahi bir Müslüman lider olan Malcolm X; en yakınından bile destek görememiş olup babası dahi özgürlüklerine kavuşamayacakları için Afrika’ya geri dönmeleri gerektiğine inanan bir rahiptir. 1952 yılında hapse girmesiyle tanıdığı Elijah Muhammed’in teşkilatında görev alan Malcolm, davanın isimsiz bir hizmetkarı olduğunu simgeleyen X soyadını aldı ve kendisi zenci ırkçılığına dayanan hareketin en etkili ismi oldu. Öyle ki konuşmaları şiddet içerdiği gerekçesiyle hakkında çıkan yazılar, onun etkisini azaltmadığı gibi aksine Amerika’da bir isyan başlatabilecek ya da bastırabilecek tek zenci olarak görülmeye başlandı. Ancak kendisi gerçek İslam dinini tanıyınca ırkçılıktan vazgeçerek, Muslim Mosque ve Organization of Afro-American Unity adlı teşkilatı kurdu ve Amerika’nın ırk problemini ortadan kaldıracak olanın İslamiyet olduğunu savundu.

Gençlik Yılları

1925 yılında Omaha’da doğan Malcolm X’in asıl adı Malcolm Little’dir. Mücadelesi en yakını olan babasıyla başlamış olup; zencilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde özgürlüklerine kavuşamayacağına ve dolayısıyla Afrika’ya geri dönmeleri gerektiğine inanan bir rahiptir. 1931 yılında faili meçhul bir cinayete kurban giden babasının arından Malcolm ve 7 kardeşi çeşitli ailelerin yanına yerleştirildi çünkü annesi de akıl hastanesinde yatmaktaydı.

13 yaşında Islahevi Okulu’nda eğitim almaya başlayan Malcolm’un beyaz adam’la ilgili olumsuz düşünceleri burada şekillenmeye başladı. Tanıdığı birkaç beyaz insanla sınırlı kalmasına rağmen yaşadığı olaylar onun bu düşüncelerini daha da keskinleştirdi.

Okuldan ayrıldıktan sonra Boston’da yaşayan üvey ablasının yanına giderek çeşitli işler yaptı. Ayakkabı boyacılığı, müşterileri zenci olan bir lokantada garsonluk, trenlerde sandviç satmak bunlardan bazıları olup New York’a gidip gelmesiyle zencilerin yaşadığı Harlem’i tanıması bir oldu. Ve bu bölge onu başka bir dünyanın içine çekti; zira burada uyuşturucu, kadın ticareti, antika eşya hırsızlığına kadar giden kirli bir yol vardı. Zaten kendisi de 1946 yılında hırsızlıktan hapse girdi. 8 yıl hapis yatan Malcolm bir çok düşüncelerini daha da keskinleştirdi; özellikle zenci milliyetçiliğini savunan ve hatta Tanrı’nın dahi zenci olduğunu söyleyen Elijah Muhammed’in görüşlerini benimseyerek onun anlattıklarına bağlanan Müslümanlardan oluşan bir çevreyle mektuplaşmaya başlamadı.

1952 Yılından Sonrası

Hapisten çıktıktan sonra Elijah Muhammed’in kurduğu Nation of Islam hareketine katılması, bu teşkilatı başka bir boyuta taşıdı. Zira enerjisi, harekete olan bağlılığıyla dikkat çekince bir çok yerde görevlendirildi ve bunun sonuncusu Harlem bölgesi oldu. Büyük bir bağla bağlı olduğu Elijah Muhammed’in konuşan ağzı haline gelen Malcolm, korkusuz ve sözünü sakınmayan bir hatip olarak zenci yerleşimlerini faaliyete geçirdi.

1958 yılında evlenen Malcolm, Betty adlı eşinden Atilla, Kubilay, İlyas ve Cemile adlı 4 çocuğu doğdu. Bu sırada kendisinin büyük saygı duyduğu Elijah Muhammed ile araları giderek bozulmaya başladı; zira Malcolm’un yükselen grafiği Muhammed’i korkuturken Malcolm’da Muhammed’in özel hayatını sorgulamaya başladı. Malcolm’un Elijah Muhammed’e nafaka davası açması, Elijah’nın Kennedy suikastı üzerine Malcolm’a 90 gün konuşma yasağı getirmesi aralarındaki gerilimi daha da tırmandırdı.

1964 Yılından Sonrası 

1964 yılında Nation of Islam hareketinden ayrılan Malcolm, artık yerinin zenci yerleşimler olduğuna karar vererek İslam anlayışını da değiştirdi. Öncelikle beyaz adamın şeytan olduğu görüşünden vazgeçti ve Müslüman ülkelerin diplomatlarıyla görüşerek İslamiyet hakkında doğru bilgiler almaya çalıştı.

Hacca gitmek amacıyla Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde bir seyahate çıkan Malcolm, aynı zamanda Afrika ile köklerin korunmasını, ilişkilerin canlı tutulmasının savunan Afro-Amerikan tezini de canlandırmaya başladı.

Mekke’de dünyanın her yerinden gelen farklı ırklardan Müslümanlar ile tanışarak sonunda ırk ayrımına dayanmayan bir din anlayışı benimsedi ve adını değiştirerek; bu döneminde el-Hac Malik eş-Şahbaz adını kullanmaya başladı. Mekke’den Amerika’daki bir arkadaşına yazdığı mektupta burada bütün ırklardan gördüğü kardeşlik duygusundan etkilendiğini, misafirperverlik ve cana yakınlık karşısında büyülendiğini dile getirmiş olup Amerika’ya döndüğünde yaptığı ilk icraat; siyah-beyaz kardeşliğini esas alan Muslim Mosque ve Organization of Afro-American Unity adlı teşkilatı kurmak oldu.

Fakat muhalifleri ona karşı suikast girişiminde bulunarak evini kundakladılar ve bu gelişmelerden sonra kendisinin çok uzun süre yaşayamayacağını dile getirdiği kısa bir süreden sonra 1965 yılında Harlem’de konuşma yaparken öldürülmüştür. Suikast bir muamma kalmakla birlikte üzerinde en çok durulan ihtimal Elijah Muhammed’tir. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Köse, Ali, İslam Ansiklopedisi, 2003, cilt 27 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun