Malabadi Köprüsü

Malabadi Köprüsü
  • Yapılış Tarihi : 1147
  • Yaptıran Kişi : Hüsamettin Timurtaş
  • Yer : Diyarbakır, Silvan

Diyarbakır’ın Silvan ilçesi yakınlarındaki Batman Çayı’nın üzerinde yapılan ve günümüzde tarihi dokusunu koruyarak devam eden Orta Çağ mimari eseri Malabadi Köprüsü, dönemine göre ileri mimari tekniklerin kullanarak yapıldığı önemli bir yapıdır. Köprünün mansap cephesindeki kitabeye göre 1147 yılında Mardin Artuklu Beylerinden Hüsamettin Timurtaş tarafından yaptırılmıştır. Malabadi Köprüsü’nün yerinde daha önce bir köprünün bulunduğu ve bu köprünün o dönemde Akarman Köprüsü olarak adlandırıldığını söylemektedir. Kaynaklarda ilk köprünün 1145 yılında yıkıldığını ve bunun yerine bugünkü köprünün inşa edildiğini belirtilmektedir. Malabadi Köprüsü bu yönüyle Artuklu tarihinden günümüze kalan en yetkin ve önemli mimari örneklerdendir.

Köprü plan itibari ile tek ana kemerli ve iki yana meyilli köprüler grubunda değerlendirilmektedir. Köprünün döşeme planı düz bir yapıya sahip değildir. Bulunduğu yerin kayalık oluşu ve bu kayalık zemin üzerine ayakları oturtma çabası köprünün düz bir döşemeye sahip olmasını engellemiştir. Sağlam zemine oturma çabası, yapının üç yerden kırılarak devam etmesini gerektirmiş, bunun yanında ana kemerin açıklığını belirlemiştir. Malabadi Köprüsü iç dokusundaki odacıklar, giriş kapıları, odacıklara inen merdivenler, helâ ve çeşitli kabartma figürleriyle diğer Diyarbakır köprülerinden ayrılmaktadır. Kendi içerisinde üç kırıklı bir plana sahip olup, memba yüzü kapatılmış iki göz ile birlikte dört boşaltma gözünden oluşmaktadır. Geleneksel yığma tekniğinde, yapıldığı dönemin yapım sanatını tüm ince detaylarında sunan Malabadi Köprüsü’nün ana yapım malzemesi bölgeden elde edilen kalker taşıdır. Batman Çay’ını aşmak için yapılan bu köprü, sadece geçiş amaçlı değil, aynı zamanda bu yol üzerinde seyahat eden yolcuların dinlenebilecekleri ya da konaklayabilecekleri biçiminde yapılmıştır. Yapı yakın dönemlerde, Kurt İsmail Paşa, Vali Faiz Bey zamanlarında ve 1930’da Karayolları köprüler servisi tarafından onarıldı. Bunun yanı sıra 1954 ve 1985 yıllarında da müdahale gördü. Malabadi Köprüsü, yanında yapılan yeni betonarme köprünün ardından kullanıma kapatıldı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

F. Meral Halifeoğlu, Cengiz Noyan, Zülfikar Halifeoğlu, Tarihi Malabadi Köprüsü’nün Restorasyon Çalışmasında Kullanılan İskele Sisteminin Özellikleri ve Korumadaki Önemi, Uluslararası Katılımlı 6. Tarih Yapıların Korunması ve Güçlendirilmesi Sempozyumu, 2017

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun