Mahmud Nedim Paşa

Mahmud Nedim Paşa
  • Görev : Osmanlı sadrazamı
  • Doğum : 1818 - İstanbul
  • Ölüm : 14 Mayıs 1883 - İstanbul
  • Başlıca Eserleri : Hikâye-i Melik-i Muzaffer, Hasbihal, Âyîne-i Devlet, Reddiye

Zeki, şair, kitâbete ve Babıali’nin yazışma usullerine vakıf bir insan olarak tanınan Mahmud Nedim Paşa [1818-1883], eğitimini tamamlamasının ardından 1831’de Sadâret Mektûbî Kalemi’ne girdi. Bir ara Serasker Bursalı Said Paşa’ya divan kâtipliği yaptı. Bir yıl süreyle Bağdat’ta babasının yanında kaldıktan sonra sadâret mektupçu muavini oldu ve Şubat 1841’de Âmedî Kalemi’ne geçti. Dönemin meşhur devlet adamlarından Mustafa Reşid Paşa’nın dikkatini çekti ve onun ilk sadrazamlığında sadâret mektupçuluğuna getirildi. Alî Paşa’ya muhalif olan Yeni Osmanlılar Cemiyeti ile irtibatı ortaya çıkınca kendisini affettirmek için İstanbul’a gelerek paşayı ikna etti. Yedi yıl görev yaptığı yere tekrar dönmek istemediği için affını istedi ve Meclis-i Vâlâ üyeliğine getirildi. Hızlı bir görev değişikliği süreci yaşayan Mahmud Nedim Paşa Deâvî Nezâreti’ne, sadâret müsteşarlığına ve Bahriye nâzırlığına tayin edildi. Maaşını arttırma talebi nedeniyle Âlî Paşa ile arası kötüleşti ve Âlî Paşa’nın ölümü üzerine sadrazam oldu. Âlî Paşa’nın aksine padişahın istek ve arzularına uygun davrandı. İktidara gelir gelmez merkez ve taşra bürokrasisinde büyük bir operasyon başlattı; Tanzimatçı devlet adamlarını görevden uzaklaştırdı. Merkez ve taşra bürokrasisinde büyük değişiklikler yaptı. Bazı vilâyetleri küçülterek yeni vilâyetler teşkil etti; ayrıca tahsisatlarını azalttı.

mahmud nedim
Nedim Paşa'nın Cağaloğlu'nda bulunan türbesi

Sicil-i Osmani'de1 cömert, zekî, şair, kâtip olarak zikredilen, kendisini tanıyanlar tarafından vehimli, dönek, sebatsız, fesatçı ve rüşvetçi bir kişiliğe sahip olduğu ileri sürülen, kişilik açısından hamisi Mustafa Reşid Paşa'nın 'bizim Mahmut Nedim cıvık sabuna benzer; onunla ne el yıkanır ne de çamaşıra gelir' dediği2 Mahmud Nedim Paşa, Sultan Abdülaziz’in de desteğiyle dış siyasette Tanzimatçılar’ın izlediği Avrupa eksenli politikadan ayrılarak Rus yörüngesine girdi. Rus tesiri o kadar yaygın bir konum kazandı ki paşa halk arasında Nedimov olarak anılır oldu. Rus yanlısı politikalarına duyulan tepki padişaha kadar uzandı, ayrıca Avrupa kamuoyu da Osmanlı Devleti aleyhine döndü.  Mahmud Nedim Paşa’yı daha fazla sahiplenemeyeceğini anlayan Sultan Abdülaziz, onu azlederek yerine Midhat Paşa’yı tayin etti [1872]. Mahmud Nedim Paşa bir türlü çözüm bulunamayan Hersek İsyanı’nı kısa sürede çözebileceğini belirtmesi üzerine Ahmed Esad Paşa’nın yerine 1875 yılında ikinci defa sadrazamlığa getirildi. Said Paşa’nın ilk sadaretinde Dahiliye nazırlığına getirildi. Hastalığı yüzünden nezaretin işlerinin aksaması üzerine 15.000 kuruş maaşla görevinden ayrıldı ve vefat etti. 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Ali Akyıldız, Mahmud Nedim Paşa, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c.27, s.374-376 

Mehmed Süreyya [haz. Nuri Akbayar] Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları, c.4 s.336-337 

Taha Niyazi Karaca, Büyük Oyun: İngiltere Başbakanı Gladstone'un Osmanlı'yı Yıkma Planı, Timaş yay, s.187

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun