Ma Zhu

  • Önem : Çin’de İslâmî hayatın gelişmesine önemli katkılarda bulunan âlim
  • Doğum : 1640 - Yongchang Fu
  • Ölüm : 1709 (?)
  • Başlıca Eserleri : Qingzhen Zhinan, Jing Quan

Çinlileşmiş Müslüman bir ailenin çocuğu olan Zhu, Cengiz Han’a katılarak Moğollar’ın hizmetine girdi. Kubilay Han tarafından Yunnan eyaletine sivil vali olarak tayin edildi. Buharalı kumandan Seyyid el-Ecel Şemseddin Ömer’in on beşinci ve Hz. Peygamber’in kırk beşinci dereceden torunudur. İslâmî adı Yûsuf olan Ma Zhu Çinliler tarafından Wen Bing, Zhong Xiu ve Zhinan Loren diye tanınır. Yunnan’da Ming hânedanının son hükümdarı olan Yungli’nin sarayında kâtip olarak göreve başladı. Yunnan’ın Manchu hânedanı tarafından zapt edilip Ming ailesinin ortadan kaldırıldığı dönemde herhangi bir zarar görmediği anlaşılan Ma Zhu, Yunnan’ın küçük bir kasabasında Müslüman bir ailenin yanında öğretmenlik yapmaya başladı. Ma Zhu, o dönemde Yunnan eyaletinin en bilgili kişisi sayılan He Guanwu’dan öğrenim görmek üzere Kunmingin batısındaki Wuding’e gitti. Burada kısa zamanda tanınan Ma Zhu bilgisi ve başarısı ile etkili oldu. Halk onu geleneksel Çin klasiklerini ve saray hizmetinde kazandığı devlet adamlığı tecrübesini gençlere öğretmekle görevlendirdi. Bu maksatla Konfüçyanist teoriye dayanan, İslâm ahlâkı ile de bezenmiş, Jing Quan adlı politika konusundaki iki ciltlik eserini yazdı.

İslâm inançlarının yeniden hayata geçirilmesi konusunda Wang Tai-Yü’s’ün hayranı olan Ma Zhu, kendisine asıl şöhretini sağlayan Qingzhen Zhinan adlı eserini tamamladı. Seyahat amacıyla Yunnan’dan ayrılarak o dönemde Çin’in her tarafından gelen ilim adamlarının buluştuğu bir yer olan Pekin’e giden Ma Zhu, Pekin’deki çalışmaları esnasında bütün gayretini Arapça ve Farsça yazılmış İslâmî literatürü araştırmaya sarf etti. Konfüçyanizm’den uzaklaşarak tamamen İslâm’a döndü. Onun Pekin’de kaldığı on sekiz yıl zarfında “sevgili dedem” diye bahsettiği Hz. Peygamber hakkında araştırmalarda bulunduğu belirtilir. Ma Zhu, Çin toplumuyla birlikte yaşamaktan doğan krizlerin bir yansıması olarak Çinli Müslüman cemaatlerin ortak sosyal problemleri konusunda önemli yorumlar getiren tek âlim olma özelliğini taşır.  Ma Zhu, Müslümanların Çin halk kültüründen farkına varmadan alıp benimsedikleri gayri İslâmî konulara da temas etti. İslâmî literatürün en önemli Çin klasikleri arasında yer alan çalışmaların sahibi olan Zhu ile ilgili son bilgi, 1709 yılında dedesi Seyyid el-Ecell’in Kun-ming yakınındaki mezarını tamir ettirmesi ve hâtırasına yazılı bir mezar taşı diktirmesidir.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Lin, Chang-Kuan, Ma Zhu, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2003, Cilt:27, sf:269-270

 

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun