Leyla ile Mecnun

Leyla ile Mecnun
  • Önem : Doğu edebiyatlarında kendine yer bulan aşk hikâyesi

Arap, Türk, Fars ve Urdu edebiyatları dahil olmak üzere Doğu edebiyatlarında çok fazla işlenen bir aşk hikâyesi olan Leyla ile Mecnun, işlediği konu itibariyle büyük ilgi gördü. Hikâyenin kahramanlarından biri olan Mecnun 689 yılı civarında öldüğü ve adının Kays b. Mülevvah el-Âmirî olduğu kabul edilen bir şairdir. Leyla’ya olan aşkı yüzünden aklını kaybetmesi sebebiyle kendisine takılan bu lakap sonraları isminin yerine geçti. Rivayete göre Leyla ise aynı kabileye mensup Mecnun’un amcasının kızıdır. Tam adı ise Leylâ bint Mehdî el-Âmiriyye’dir. İkili arasında geçmiş gibi anlatılan hikâyelerin hepsi, Mecnûn el-Âmirî’ye ait olan şiirlerden parça parça derlenmiştir. Konuya dair bir diğer iddia ise İbnü’l-Kelbî ile Ebü’l-Ferec el-İsfahânî’den gelir. Onlara göre bu hikâye amcasının kızını seven, fakat bunu açıklamak istemeyen Emevî ailesine mensup bir genç tarafından uydurulmuş olan kıssa ve şiirlerin Mecnun adı altında ortaya konulmasıyla meydana gelmiştir. Bunun dışında Leyla ile Mecnun hikâyesine dair çeşitli görüşler de mevcuttur. 10. yüzyılda Arap dili ve edebiyatı âlimlerinin türlü şekilleriyle naklettikleri bir halk hikâyesi haline dönüşen bu hikâye günümüz dahil olmak üzere birçok roman, tiyatro, drama, dizi ve filme konu olmuştur.

Leyla ve Mecnun hikâyesinin en temel haliyle içeriği şu şekildedir: Necid’de bulunan Benî Âmir kabilesine mensup Kays ile Leyla kabilelerinin hayvanlarını otlatırken aşık olurlar. İlerleyen dönemlerde aşklarının ortaya çıkması üzerine Leyla çadırda alıkonur ve Kays’a gösterilmez. Bunun üzerine Kays’ta aşkın ilk ıstırabı başlar; babasına Leyla’yı istemesini söyler. Ancak aşkları sebebiyle kızın adı dillere düşüp namusu lekelendiği için bu teklif reddedilir ve Leyla bir başkasıyla evlendirilir. Bunun üzerine Kays ıstırabın tesiriyle aklını büsbütün kaybeder. I. Mervân’ın vergi memuru Ömer b. Abdurrahman ile onun yerine geçen Nevfel b. Müsâhık Kays’a yardımcı olmak için girişimde bulunurlar, fakat bu girişimleri sonuçsuz kalır. Babası şifa ümidiyle Mecnun’u Mekke ve Medine’ye götürürse de Mecnun Allah’a aşkını arttırması için dua eder ve çöllere kaçarak vahşi hayvanlarla birlikte yaşamaya başlar. Öte yandan Leyla Mecnun’un aşkıyla ıstırap içinde ölür. Mecnun da onun için ağıtlar söyleyip aşkının acılarını mırıldanarak çöllerde dolaşmaya devam eder. Nihayet bir gün ölüsü bulunur.

 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

İsmail Durmuş, Leyla ile Mecnun, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.27, 2003

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun