Kül Tegin

Kül Tegin, Göktürkler’in Kutlug devri kumandanlarındandır. Bilge Kağan’ın kardeşidir. 702 yılında devlet hizmetine girdiğinde, 16 yaşında idi. 706 yılında Çinli’ler ile yapılan savaşta Çin kumandanını esir aldı.

Hayatı 

Babası, Göktürklerde milli şuuru uyandırarak, II. Hakanlık devrinin kurucusu İlteriş Kutlug Kağan, annesi İl-Bilge Hatun idir. Ağabeyi Bilge ile amcası Kapagan Kağan’ın yanında büyüyüp, yetişti. Onun terbiyesinde yetişip, Türk töresini, devlet idaresini ve lüzumlu adap ve erkanı öğrendi. Küçük yaşından itibaren Bilge ile beraber amcası Kapagan Kağan’ın yanında akınlara, seferlere katılmaya başladı.

Amcası Kapagan Kağan ile Mâveraünnehr’deki Suğdakiler üzerine yapılan sefere katıldı. 706 yılında 50 bin kişilik Çin ordusunun imha edilmesinde çok büyük hizmeti geçti. Piyade kuvvetleriyle hücuma geçerek Çin kumandanını esir etti. 707 senesinde Çinliler ile yapılan muharebede üç at değiştirecek kadar çetin mücadelelere katıldı. Yaralanmasına rağmen muharebeye devam etti. Bu muharebede Çin ordusu yok edildi. Çinlilerin teşvik ettiği isyanların bastırılmasında mühim hizmetlerde bulundu.

Kapagan Kağan’ın 716 senesinde vefatıyla, ağabeyi Bilge’nin kağanlığa geçmesine çalışmış ve muvaffak olmuştur. Kendisi cesaret ve muharipliği ile meşhur olduğundan, ordu kumandanı ve doğu bölgesi şadlığına getirildi. İç isyanların ve taht kavgalarının bastırılmasında vazife alındı. Asileri mağlup ederek, Türklerin birlik ve beraberliğini sağladı. 731 yılında Moga Kurgan’daki karargahında ölmdü. Onun ölümü başta Bilge Kağan olmak üzere Türk milletini mateme boğdu.

Kül Tegin Abidesi

Kül Tegin adına abidevi bir eser yapıldı. Orhun Nehri sahilinde Orhon Abideleri veya Türük Bengü Taşları da denilen eser, Türk yani Orhon alfabesiyle yazıldı. Abide, Yollug Tegin tarafından yazılıp, 21 Kasım 731’de Orhun Nehri sahiline dikildi. Abide’de; Alpliği, cesareti, muharipliği, kumandanlığı ve Türk Milleti’ne hizmeti edebi bir lisanla anlatılmaktadır. Kül Tegin Abidesi, Göktürk Tarihi, kültürü, Türk dil ve edebiyatı yönünden emsalsiz bir eserdir. Abide’nin metni Türkçe yazılmış, ayrıca Çince tercümesine yer verildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yeni Rehber Ansiklopedisi: Türkiye Gazetesi

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun