Kul Nesimi

  • Kişiliği : Saz şairi

İsim benzerliğinden dolayı uzun süre Seyyid Nesimi ile karıştırılan Kul Nesimi’nin asıl adının Ali olduğu, “Mahlasım Nesimi ismim Ali’dir” mısrasından anlaşılmaktadır. Soyunun 14.yüzyılda yaşamış Said Emre’den geldiğini, “Ceddim Said Emre’dir / Neslinde said olur” mısralarında bizzat kendisi söylemektedir. Kul Nesimi, “Nesimi” mahlasını Seyyid Nesimi’ye duyduğu hayranlıktan dolayı almış, “Ben ol sadık kulam ki Ca‘feri’yem / Hakikat söylerem ben Haydari’yem” mısralarıyla da Ca‘feri ve Haydari olduğunu belirtmiştir. Şair, Seyyid Nesimi’nin idam edilişini dile getirdiği bir gazelinde, “İki yüz altmış dört yıldan sonra / Bu nazm ile bunu ettim izhar” diyerek 1674 yılında hayatta olduğunu açıklamaktadır. Ayrıca Kul Nesimi’nin bir kısım şiirlerinin 17. yüzyılda yazılmış cönklerde yer alması, bu yüzyılda yaşamış başka şairlerin ona nazireler yazması ve İran’la yapılan savaşlarla ilgili bazı tarihi olayların izlerine rastlanması onun 17. yüzyılda yaşadığı kanaatini kuvvetlendirmektedir.

Bazı tarihi kaynaklardan, Anadolu’daki Alevi-kızılbaş topluluklarının İran şahları lehine başlattıkları ayaklanmalarda Pir Sultan gibi önemli rol oynayan şairlerden birinin de Kul Nesimi olduğu anlaşılmaktadır. İyi bir eğitim gördüğü ve şiirlerinde çeşitli ayetlerin yer almasından Arapça bildiği anlaşılan Kul Nesimi kuvvetli bir şairdir. Hz. Ali sevgisi, on iki imama bağlılıkla Ca‘feri-Alevi inancı şiirlerinde önemli bir yer tutar. İnsani aşk şiirlerinde yer verdiği diğer bir konudur. Ayrıca didaktik mahiyette ve nasihat türünde şiirleri de vardır. Daha çok aruz veznini kullanan Kul Nesimi, bu tarz şiirlerinde aynı vezni kullanan diğer saz şairlerine göre daha başarılı olmakla beraber asıl şairlik gücünü hece vezniyle yazdığı şiirlerde göstermiştir. Dini-tasavvufi şiirlerinden birkaçı tekkelerde makam eşliğinde ilahi olarak okunmuştur. Hece ve aruz vezniyle yazdığı 100’den fazla şiiri Cahit Öztelli tarafından çeşitli cönklerden toplanarak Onyedinci Yüzyıl Tekke Şairi Kul Nesimi adıyla yayımlanmıştır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Albayrak, Nurettin, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2002, cilt 26, sayfa: 353

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun