Korsanlık

Korsanlık
  • Tanım : Bilinen olumsuz anlamının aksine,denizlere hâkim olma, sahilleri ve deniz ticaretini koruma veya denizden gelmesi muhtemel tehlikeyi önceden bertaraf etme gibi amaçlarla yapılan bir faaliyet.

Etimolojik kökeni Latince’ye dayanan ve farklı aktarımlar sonucu Arapça’dan Türkçe’ye geçen kelime, Arap dilinde “denizcilikte mâhir kimse” anlamında kullanılmaktadır. Günümüzde çağrıştırdığı olumsuz anlamının aksine, denizlere hâkim olma, sahilleri ve deniz ticaretini koruma veya denizden gelmesi muhtemel tehlikeyi önceden bertaraf etme gibi amaçlarla yapılan bir faaliyettir. Batı dünyasında meşru kabul edilen korsanlık İslâm dünyasında da cihad ve gazânın bir parçası olarak görülürdü. Korsanlar, dönem itibariyle milletlerarası ilişkilerin savaş esasına dayandığı ve barışın ancak özel antlaşmalarla kurulabildiği Orta Çağ’da gerek savunma gerekse de hücum faaliyetleri için devletler tarafından desteklenerek karşılıklı ilişkilerde önemli rol oynadı. Bu yönüyle Türk tarihinde karadaki akıncıların denizlerdeki karşılığı levend diye anılan deniz korsanlarına denk gelmektedir. Ayrıca bu korsanlar “kurt denizci” olarak anılırdı. Ancak korsanlığın meşru sayıldığı bu durum dışında “daha çok gasp amacıyla ticaret gemilerine ve sahillere yapılan saldırı” şeklinde olumsuz bir anlama da sahipti.

Oldukça eski bir maziye sahip olan korsanlık, milattan önce 1700’lerde Girit adasındaki Minos medeniyetine kadar izleri kolaylıkla görülmektedir. Yine Yunan mitolojisinde de korsanlara karşı savaşlarıyla ünlenmiş karakterlerin oluşu mazisinin eskiliğine dair izler sunar. İslam’ın ilk dönemlerinde korsanlıkla ilgili izler vardır. Hz. Ömer zamanında bölge valisi Osman b. Ebü’l-Âsî es-Sekafî’nin özel gayretleriyle düzenlenen deniz seferleri kısmen bunların faaliyetlerine yöneliktir. Bunu takip eden süreçte de Müslümanlar denizcilik aktivitelerini geliştirerek gaza amaçlı faaliyetleri sayesinde Endülüs’ten Portekiz’e kadar geniş bir sahaya yayıldılar. Türkler’de “deniz gazileri” anlamında ilk korsanlık hareketi Malazgirt Savaşı’nı takip eden dönemde Çaka Bey ile başladı. Daha sonra farklı Türk kumandanları ve beylikleri sayesinde deniz faaliyetleri gelişti. Karesi, Saruhan, Aydın ve Menteşe gibi Türk beyliklerine mensup leventler çoğalarak özellikle Ege’de korsanlık yaptılar. Osmanlı’da bir gaza kurumu olan korsanlık çerçevesinde önemli Osmanlı denizcileri Barbaros kardeşler ile birlikte Turgut, Seydi Ali, Sinan, Salih ve Murad reisler gibi isimler korsanlıktan yetişerek ün saldılar. Tarihsel süreçte bir savaş yöntemi gibi görülen korsanlık 1856 Paris Kongresi’nde alınan kararlarla suç sayıldı ve korsanlık denilen kurumun uluslararası alandı meşruiyeti tamamen ortadan kalktı.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Nebi Bozkurt, Korsan, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.26, 2002

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun