Köprülüzade Numan Paşa

  • Meslek : Osmanlı sadrazamı
  • Doğum : 1675 yılı civarı - İstanbul
  • Ölüm : 6 Şubat 1719
  • Ebeveynler : Fazıl Mustafa Paşa
  • Eşi : Ayşe Sultan

İyi bir medrese eğitimi gören Köprülüzade Numan, Demirkapılı Fazıl Süleyman ve Kayserili Hafız Seyyid Ahmed efendilerden ders aldı. 1691 yılında babasının ölümünden sonra Köprülü evkafının mütevellisi oldu. 1696 yılında II. Mustafa’nın ikinci Avusturya seferine masraflarını kendi karşıladığı 150 piyade ile katıldı. 1700 yılında kubbe vezirlerinin altıncısı olarak Divan-ı Hümayun üyesi olan Numan Paşa, ertesi yıl Erzurum valiliğine tayin edildi. Ardından Kütahya valiliğine getirildi. Dönemin sadrazamı Çorlulu Ali Paşa tarafından en tehlikeli rakip görüldüğünden bir an evvel başşehirden uzaklaştırılmak istenirken 1710 yılında onun yerine sadrazamlığa tayin edildi. Ülkenin ıslahı yolunda bazı projeleri olan Nûman Paşa, önce devlet kadrolarını yenilemeye ve asker alacaklarını ödemeye özen gösterdi. En büyük amacının kendisini dört gözle bekleyen halkı memnun etmek olduğu rivayet edilir. Çözüm bekleyen dış meselelerin en önemlisini, Rusya ile yaptığı Poltava savaşını kaybedip Osmanlı Devleti’ne sığınan ve Osmanlı kaynaklarında Demirbaş Şarl lakabıyla anılan İsveç Kralı XII. Karl’ın ülkesine gönderilmesi oluşturuyordu.

Sadrazam Numan Paşa, mülteci İsveç kralı meselesi için Rus elçisi Tolstoy ve İstanbul’daki kralın temsilcisi Leh Generali Stanislas Poniatowski ile ayrı ayrı görüştü. Bununla beraber Numan Paşa İsveç kralı meselesinden ziyade iç meselelere yönelmek istiyordu. Fakat yakın çevresinin suistimalleri de iyice yayılmıştı. Sadrazamın rakipleri bu suistimalleri abartılı bir şekilde saraya yetiştiriyorlardı. III. Ahmed ise bundan ziyade Numan Paşa’nın ataları gibi idarede istiklal sahibi olmak istemesinden tedirginlik duyuyordu ve sonunda 1710 yılında paşa’yı görevden aldı. Hanya muhafızlığına, bir süre sonra da Kandiye valiliğine tayin edilen Numan Paşa, ardından sırasıyla Belgrad muhafızlığı, Bosna serdarlığı, Girit valiliği gibi görevler üstlendi. Humma hastalığından burada hayatını kaybetti. Amcası Fazıl Ahmed Paşa’nın Kandiye’deki camisinin avlusuna gömüldü. Döneminin sayısı az seçkin simalarından olan ve dini konulardaki hassasiyetinden dolayı Hoca Paşa lakabıyla anılan Numan Paşa, kanunlara ve dini hükümlere aşırı riayetinden dolayı dönemin Fransız sefiri De Ferriol tarafından sadaretten çok şeyhülislamlığa layık görülmüştür.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2002, cilt 26, sayfa: 265 – 267

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun