Köprülü Fazıl Ahmet Paşa

  • Görev : Osmanlı sadrazamı
  • Doğum : 1635, 1636? - Amasya
  • Ölüm : 3 Kasım 1676 - Çorlu
  • Ebeveynler : Köprülü Mehmed Paşa , Ayşe Hanım

Yedi yaşında iken babasıyla birlikte İstanbul’a gitti; burada dönemin ünlü ilim adamlarından ders aldı ve mülazım oldu. On altı yaşından itibaren Ahmed Paşa, Kasım Paşa, Sahn-ı Seman ve Sultan Selim medreselerinde “paşazade” unvanıyla müderrislik yaptı. Ancak alimler arasındaki ihtilaf ve dedikodular yüzünden bu meslekten ayrılarak mülkiyeye geçti. 1659 yılından itibaren Erzurum ve Şam valiliklerinde bulunan Fazıl Ahmed, halkın sevgisini kazanmayı başardı. Sayda, Beyrut, Safed dolaylarını ayrı bir beylerbeyilik haline getirerek doğrudan merkeze bağladı. 1661 yılında babasının vefatı üzerine de veziriazamlığa tayin edildi. Babasından iç meseleleri önemli ölçüde halledilmiş bir ülke devralan Ahmed Paşa, on beş yıl süren sadrazamlığı döneminde daha ziyade dış meselelerle meşgul oldu. Bizzat Köprülüzade Uyvar’ın fethine, “Allah muin oldu fetheyledik Uyvar’ı” mısrasıyla tarih düşürdü. Uyvar’ın fethi Avrupa’da büyük heyecana sebep olmuş, papalık, İspanya, Saksonya ve Brandenburg’dan başka Fransa Kralı XIV. Louis de 5000 kişilik gönüllü asker göndermiş, adeta Batı’da bir kutsal ittifak oluşmuştu. Ahmed Paşa Komran, Egerseg, Egervar, Kemendvar ve Zerinvar gibi kale ve palankaları zaptederek Raab nehri kıyısına ulaştı. Amacı buradaki Yanıkkale’yi almaktı. İki taraf ordusu St. Gotthard’da karşı karşıya geldi.

1664 yılında başlayan savaş genellikle Türkler aleyhine cereyan ettiyse de burada Osmanlı kuvvetleri iddia edildiği gibi tam bir bozguna uğramadı. Osmanlı kaynakları bu savaşı küçük bir çarpışma olarak nitelerken Batı kaynakları bunu abartarak Osmanlı kuvvetlerinin imha edildiğini belirtir. Bu olumsuz duruma rağmen Ahmed Paşa, Avusturya elçisiyle Vasvar Antlaşması’nı yapmayı başardı. On maddelik antlaşma ile Türk istekleri önemli ölçüde karşılandı. Bu sırada bir başka önemli konu Girit meselesiydi. Ahmed Paşa 1666 yılında Girit seferine çıktı. Yaklaşık çeyrek asırdır sürmekte olan Girit’in fethi Suda, Spinalonga ve Granbusa kaleleri dışında tamamlanmış oldu. Bir süre sonra İstanbul’a gelen Ahmed Paşa’nın sağlık durumu iyice ağırlaştı; hatta divan toplantılarına başkanlık edemez hale geldi. İstanbul’dan Silivri’ye kadar deniz yoluyla, oradan de kara yoluyla Edirne’ye giderken hayatını kaybetti. Ölüm sebebinin siroz hastalığı olduğu belirtilir. Aralıksız on beş yıldan fazla sadaret makamında kalan Köprülüzade Ahmed Paşa bu sürenin yaklaşık dokuz yılını cephelerde geçirmiş ve genellikle başarılı olmuştur. En yaygın olarak kendisine lakap olarak verilen “fazıl” bir kişi olarak anılır.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Özcan, Abdülkadir, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2002, cilt 26, sayfa: 260 - 263

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun