Köprülü Damadı Abaza Siyavuş Paşa

  • Meslek : Osmanlı vezîriâzamı.
  • Ölüm : 2 Mart 1688

Vezîriâzam Köprülü Mehmed Paşa’nın kölelerinden olan Siyavuş Paşa, Abaza asıllıdır. Sadrazamın vefatından sonra Vezîriâzam Köprülü Fâzıl Ahmed Paşa’ya kapıcılar kethüdâsı oldu, Uyvar, Girit ve Kamaniçe seferlerine katıldı. Vezîriâzam Ahmed Paşa’nın vefatının ardından rikâb-ı hümâyun kapıcılar kethüdâsının vekâletini üstlendi. II. Viyana Kuşatması sürerken cebecibaşılığa getirildi. Köprülülere karşı tasfiye hareketiyle birlikte vazifeden uzaklaştırıldı. Ancak sonrasında sipâhîler ağası ve vezirlikle birlikte Diyarbekir valisi oldu. Malatya ve Antep sancakları kendisine verildi. Budin Kalesi önlerindeki çarpışmalarda gösterdiği cesaretle ün kazanan Siyavuş Paşa, Bosna beylerbeyiliğine ve sonrasında Halep valiliğine getirildi. Şikloş savaşı sırasında Süleyman Paşa’nın ordudaki düzenlemelerinden ve ulûfe yoklamasından rahatsız olan asker, isyan ederek Halep Valisi Siyavuş Paşa’yı ordu kaymakamı seçti. Gelişmeleri öğrenen IV. Mehmed hemen Siyavuş Paşa’ya seraskerlik verdi ve kaymakamlığı da sefer mühimmesine kaydedildi. Bu sırada Belgrad’a ulaşmış olan ordunun burada kışlaması tembihiyle birlikte Siyavuş Paşa’ya vezîriâzamlık verildi.

Yeni sadrazam ilk iş âsi ocak ağalarının adıyla Şeyhülislâm’a gizlice mektup yollattı ve padişahın hal‘i için ordunun harekette olduğunu bildirdi. Şeyhülislâm ulemâyı toplayıp gelen yazıyı gösterdi ve IV. Mehmed’in hal‘i uygun görülerek âsilerle İstanbul halkına ilişmemek şartıyla anlaşma sağlandı. Ayasofya Camii’ndeki meşveret sonucunda IV. Mehmed tahttan uzaklaştırıldı ve II. Süleyman tahtı devraldı. Köprülüzâde Mustafa Paşa’nın nüfuzu altında olan Siyavuş Paşa’ya zorbaları ortadan kaldırması telkin edildi.  Bunun üzerine o da Harputlu Süleyman Ağa ile birlikte harekete geçti. Ancak isyancılar Mustafa Paşa’yı görevinden uzaklaştırdılar. Zorbabaşıların baskısıyla Vezîriâzam Siyavuş Paşa’nın Macaristan’a sefere çıkması istendi ve vezîriâzam tuğları çıkarıldı. Yeniçeri Ağası Süleyman’ın zorbabaşı Fetvacı Ahmed Çavuş’u öldürtmesi, diğer zorbaların karşı saldırısına yol açtı. Süleyman Ağa’yı ortadan kaldıran yeniçeriler, Siyavuş Paşa Sarayı’nı kuşatarak sadâret mührünü teslim etmesini istediler. Bu sırada yanında bulanan şeyhülislâma mührü teslim eden Siyavuş Paşa sarayı savunmaya başladı ve bu çarpışmada hayatını kaybetti. Binicilikte ve okçuluktaki mahareti ile savaşlardaki şecaati hakkında görüş birliği bulunan fakat devlet siyasetinden habersiz ve öngörüsüz olduğu ifade edilen Siyavuş Paşa’nın kabri Üsküdar’dadır.

 
 

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Sarıcaoğlu, Fikret, Köprülü Damadı Siyavuş Paşa, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2009, Cilt: 37, syf: 313-315

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun