Koca Ragıb Mehmet Paşa

  • Doğum : 1698-İstanbul
  • Ölüm : 8 Nisan 1763-İstanbul
  • Görev süresi : 11 Ocak 1757-8 Nisan 1763
  • Yerine geldiği : Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa
  • Yerine gelen : Tevkii Hamza Hamit Paşa

Koca Ragıb Mehmet Paşa, 18.yy. Osmanlı sadrazamlarındandır. Edip ve diplomattır. Koca Ragıb Mehmed Paşa, Osmanlı Sultanlarından III. Osman Han (1754-1757) ve III. Mustafa Han (1757-1773) devirlerinde altı yıl Vezir-i azamlık yapmıştır. 1758 yılında Sultan Mustafa Han’ın kızkardeşi Saliha Sultan ile evlenen Paşa, Osmanlı Sarayına damat oldu. Avrupa devletleri arasında 1756-1763 yılları arasında devam eden 7 Sene Harbinde Osmanlı Devletini savaşın dışında tuttu. Vefatından sonra Osmanlı Devleti Rusya dahil diğer Avrupa devletleriyle harp içine girdi.

Hayatı 

1699 yılında İstanbul’da doğdu. Babası Defterhane katiplerinden Şevki Mustafa Efendi’dir. Ailesi tarafından tahsil ve terbiyesine ihtimam gösterilerek, iyi bir eğitim ve öğretim gördü. Defterhane kaleminde göreve başlamıştır. Keskin zekası ve kabiliyeti sayesinde kendini yetiştiren Ragıb Mehmed Efendi, kısa zamanda şöhret kazandı. İran’da yeni fethedilen toprakların tahriri için 1724 yılında revan Valisi Arifi Paşanın Mektupçuluğuna tayin edildi. 1724 yılından 1733 yılına kadar, Tebriz Seraskeri Köprülüzade Abdullah Paşanın maiyetinde Ordu-yı Hümayun Riyaseti, Tebriz Defter Emaneti vekilliği, Revan Defterdarlığı, Hemedan riyaset Vakaleti, Bağdad Defterdarlığı, İran-Safevi Şahı Nadir ile yapılan müzakerelerde Osmanlı Temsilcisi gibi vazifelerde bulundu.

1733 yılında İstanbul’a çağrılarak maliye tezkireciliğine tayin edildi. 1737 yılında Sadrazam Mektupçuluğuna tayin edildi. Doğu ve Batı devletleri ile yapılan müzakerelerde gösterdiği muvaffakiyet üzerine 1741 yılında Reisül-Küttab tayin edildi. Bugünkü Dışişleri Bakanlığı mahiyetinde olan Reisül-Küttablıkta 3 yıl başkanlık yapan Koca Ragıb Paşa, 1744 yılında vezirlik payesiyle Mısır Valiliğine getirildi. Mısır Valiliği ardından Vezir-i azam tayin edilinceye kadar; Sayda, Rakka ve Halep valiliklerinde bulundu. Vezir-i azamlığı sırasında Sakarya-İzmit Kanalı projesi, harp gemileri ve Laleli Cami inşası, yeni top dökümü ve orduda ıslahatlar yapıldı. Maliyeyi islah etti. Bu devirde Avrupa siyasi hadiseler ile çalkalanırken Osmanlı Devleti’ni bunlardan uzak tutmayı başarmıştır. 1763 yılında hayatını kaybeden Koca Ragıb Mehmed Paşanın kabri İstanbul Laleli’de yaptırdığı kütüphanesinin bahçesindeki türbededir.

Meziyetleri

Koca Ragıb Mehmed Paşa; idari ve devlet işlerinde sabırlı, temkinli ve çok dikkatli idi. İleri görüşlü olup, işlerini tam yapar ve herkese iyi muamele ederdi. Dünya siyasetinin çok karışık bir devrinde vazife almasına rağmen, uzun zaman vezir-i azamlık vazifesinde kalması, kendini padişahlara, devlet adamlarına ve ahaliye sevdirmesi iyi bir idareci olduğunu göstermektedir. Olgun, zeki, ilim, fazilet ve siyaset sahibi idi. İyi bir tahsil gördüğünden ilmi çok olup, şairliği ve edipliği de vardı. Nedim ve Şeyh Galip’ten sonra 18. asrın en önemli şairidir. Şiirleri sağlam ve ahenkli bir nazma, ağır başlı seçkin ve açık bir söyleyişe, insanı düşünce yoluyla saran hikmetli bir muhteva özelliğine sahiptirler. Şiirlerinin toplandığı Davan; diplomasi, siyasi ve sosyal mevzuları ihtiva eden Münşeat ve Tahkik ve Tevfik; Arapça Sefinetü’r-Ragıb ile Arapça, Farsça ve Türkçe üç dilde birçok manzum ve nesir yazılarını ihtiva eden Mecmua adlı eserleri vardır. Bunlarda Tahkik ve Tifik devrindeki Osmanlı-İran münasebetlerini anlatan tarihi değeri olan bir eserdir.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Yeni Rehber Ansiklopedisi: Türkiye Gazetesi

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun