Kılıççızâde İshak Çelebi

  • Önem : Osmanlı tarih yazıcılığının önemli eserlerinden olan Selimnâme adlı kitabıyla tanınan Divan şairi.
  • Doğum : 1464-65 - Üsküp
  • Ölüm : 1537 - Şam
  • Babası : Kılıç Ustası İbrahim Efendi
  • Başlıca Eserleri : Risâle-i İmtiḥâniyye, Divan, Selimnâme (İshaknâme), Müstezâd li-İsḥâḳ Çelebi, Ḳaṣîde-i Faṣîḥa

Üsküp’te doğan ve öğrenimine burada başlayan Kılıççızâde İshak Çelebi, tahsilini Edirne’de Kara Bâlî’nin yanında tamamlayıp ilmiye sınıfına girdi. Yaşamı süresince Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman’ın takdir ve iltifatlarına mazhar olan İshak Çelebi, Serez (Siroz), Edirne, Üsküp, Bursa, İznik ve İstanbul’da dârülhadis ve Sahn-ı Semân müderrislikleri gibi önemli görevlere getirildi. Osmanlı tarihi yazıcılığında önemli bir yer tutan “şehnâmecilik” geleneğinin örneklerinden biri olan ve günümüz tarihçilerince de güvenilir ve orijinal bir kaynak sayılan Selimnâme eserinde II. Bayezid döneminde gerçekleşen İstanbul depreminden başlayarak Sultan Bayezid’in şehzadeleri arasındaki rekabet, Şahkulu isyanı, Sultan Bayezid’in ölümü, Yavuz Sultan Selim’in tahta çıkışı ve Şehzade Ahmed’in Yavuz Sultan Selim’e karşı ayaklanması ve bunun bastırılması olaylarını anlattı. Selimnâme, âyet, hadis, dua, şiir ve darbımesellerden sıkça yararlanılmış ve oldukça ağır bir dille yazılmış olmakla beraber dönemi içinde inşâ geleneğinin güzel örneklerinden biri sayıldı.

Çevresinde hoşsohbet, güler yüzlü, mizah ve latifeden hoşlanan kişiliği ve şöhret ve gösterişe fazla itibar etmemesiyle tanınan, aynı zamanda şair olarak ün kazanan İshak Çelebi’nin şairliği Sehî, Latîfî, Âşık Çelebi ve Hasan Çelebi gibi tezkire yazarları tarafından övüldü. Divan şiirinde Necâtî Bey ve çağdaşlarıyla başlayan, Türkçe kelime ve deyimleri birkaç anlamıyla beyte yerleştirerek sanat gösterme işini şiirlerinde ustaca gerçekleştirdi ve bu yüzden coşkulu, canlı, içten söylediği şiir ve gazelleri çok sevildi. Ayrıca manzumelerinde XVI. yüzyıl Osmanlı aydınlarının alışkanlıkları, zevkleri ve sosyal görüşleriyle kendi duygularını ve hayat anlayışını, şiirlerinde ise dost sohbetlerini, aşk maceralarını ve mahallî hayatı dile getirdi. Hayatının son yılını kadı olarak tayin edildiği Şam’da geçirdi ve vasiyeti gereği Şam yakınlarındaki Kubûrü’s-sâlihîn’e defnedildi.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar

Savaş, Hamdi, Kılıççızâde İshak Çelebi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2000, Cilt: 22, syf: 528-529

DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun