Kazım Karabekir

Kazım Karabekir
  • Doğum : 1882 - İstanbul
  • Ölüm : 26 Ocak 1948 - Ankara
  • Baba : Mehmed Emin Paşa
  • Anne Adı : Havva hanım

Kazım Karabekir, yakın dönem Türk siyasi ve askeri tarihinin önemli bir simasıdır. Jandarma subayı asker bir babanın oğlu olarak İstanbul'da doğan Karabekir, Türkmenler'in Avşar koluna mensup olarak Karaman'ın Kasaba köyündendir. Burası bugün Karabekir ilçesi olarak anılır. Eğitimini Fatih Askeri Rüştiyesi ve Kuleli Askeri Lisesi'nde gördü, ardından Harp Okulu ve Harp Akademisini önemli başarılarla bitirerek Kurmay yüzbaşı olarak Manastır'da staja başladı. Osmanlı'nın bu yıllarda özellikle Balkan coğrafyasında içine düştüğü durum sancılı ve bunalımlıydı. Rumeli toprakları üzerindeki karmaşık çok uluslu yapı ve yüzyıldır süren ayrılıkçı isyanlar ile büyük devletlerin baskıları, özellikle Osmanlı'nın vatan kavramına sahip askerlerini maceralı yollara sevk ediyordu. Manastır ise İttihatçı askerlerin şehriydi. Karabekir, burada Rum ve Bulgar çetelerine karşı gösterdiği başarılardan dolayı kolağası (1907) unvanı aldı. Enver Paşa'yla birlikte İttihat ve Terakki'nin Manastır ve İstanbul şubelerinin açılışlarında görev aldılar. 31 Mart Vakası olarak anılan isyan hareketinde Selanik'ten gelen Hareket Ordusu'nun kurmay başkanı olarak Beyoğlu kışlaları ve Yıldız Sarayı'nın ele geçirilmesi ve isyanların bastırılmasına görev aldı. Harekat ordusunun İstanbul'a gelişi sırasında duraklanıldığı Yeşilköy'de Mustafa Kemal Atatürk ile tanıştı.

karabekir
Kazım Karabekir, Latife hanım ve Mustafa Kemal Atatürk yurt gezisinde - 1923

Başarılı bir asker olan Karabekir, Balkan Savaşları'nda bulundu ve Bulgarlara kısa bir süre esir düştü. Yarbay unvanyla girdiği Cihan harbinde Albaylığa yükseltilerek Bağdat, Çanakkale, Kut'ul Amare, Kafkasya gibi cephelerde savaştı. Doğu fatihi olarak anılacak Milli Mücadele yıllarındaki başarılarına giden süreçte Doğu'da Ruslara karşı önemli başarılar elde etti ve bu bölge halkını Ermeni mezaliminden kurtarmak için çaba gösterdi. Kazım Karabekir'in esas özelliği Milli Mücadele dönemini başalatan komutanlar arasında ve hatta ilk sıralarda gelmesidir. Mondros Mütarekesi'nin ardından İstanbul'un işgal edilmesine dayanamarak kurtuluşun Anadolu'dan geçtiğini ilk söyleyenlerden ve bu meyanda Mustafa Kemal Paşa ile Şişli'deki evinde bu konuyu ilk açanlardan biri olarak anılır. 19 Nisan 1919'da Trabzon'a çıkarak örgütlenmeye başlamış ve kendisiden bir ay sonra Anadolu'ya gelen Mustafa Kemal Atatürk ile buluşarak mücadeleyi planlamışlardır. İstanbul hükümetinin baskıları neticesinde Atatürk'ün görevinden istifa etmesi ve düştüğü zor durumu "emrinizdeyim paşam" diyerek boşa çıkarmış ve İstanbul'un Atatürk'ü tutukla emrine karşı gelerek bir nevi onun yolunu ardına kadar açmış oldu. Milli Mücadelenin ilk zaferini 29 Eylül 1920'de Doğu Cephesi Komutanı olarak Sarıkamış harekatıyla alarak Türk ordusuna girişeceği harplerde moral aşılamıştır. Cumhuriyetin kuruluşu ile başlayan 'paşalar kavgası'nda Atatürk ile arasının açılması bazı çevrelerce Atarük ve Karabekir'in isminin sık sık karşıya getirilmesine zemin hazırlamış oldu. İstiklal Mahkemesi'nde yargılanan ve siyasetten uzaklaşmak zorunda kalan Karabekir, yakın dostu İsmet İnönü döneminde milletvekili ve meclis başkanlığı görevlerinde bulunmuştur.

beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Cevdet Küçük, Kazım Karabekir, Diyanet İslam Ansiklopedisi, cilt.25, sf.150,152
Yaşar Semiz, Atatürk ve Kazım Karabekir Paşa, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı.4, Konya 1997, s.191-209
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
KELAM

Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.

İbn Haldun